Thời gian tốt nhất để thu mật ong dú - kinh nghiệm từ thực tế

Nuôi ong dú bao nhiêu năm, mình vẫn thấy người mới hay vội vàng thu mật quá sớm, hoặc chờ tới khi đàn kiệt sức mới lấy. Cả hai cách đều làm hại đàn. Thu mật đúng thời điểm là kỹ thuật thật sự, còn quan trọng hơn cả cách chắt mật.

Dấu hiệu đàn sẵn sàng cho thu hoạch

Dấu hiệu đầu tiên là lượng bọng sáp chứa mật. Khi mở tổ, nếu thấy những bọng sáp trắng sáng, đầy mật và được nắp kín bằng sáp, đó là dấu hiệu tốt. Người nuôi kinh nghiệm sẽ nhìn vào một góc tổ là biết ngay. Còn nếu bọng sáp còn mỏng, chưa được nắp hoàn toàn, thì mật chưa chín, cần chờ thêm.

Dấu hiệu thứ hai là hoạt động của đàn. Khi mật dồi dào, ong sẽ bận rộn bay vào ra, các con lính canh cổng sẽ hung hăng hơn. Nếu đàn trở nên lười biếng, ít bay ra, là dấu hiệu mật hoa đã hiếm, không nên lấy mật lúc này vì đàn cần tích trữ để qua mùa khô.

Thời gian thu mật theo mùa vụ

Ở miền Nam Việt Nam, mật ong dú dồi dào nhất vào mùa mưa, khoảng tháng 5 đến tháng 10. Mình thường bắt đầu thu từ tháng 6, khi mật đã tích đủ và đàn vẫn còn thời gian để tích trữ thêm. Thu quá sớm, vào tháng 5, đàn chưa kịp tích trữ nhiều. Thu quá muộn, vào tháng 11, mật hoa bắt đầu hiếm, đàn cần giữ lại để qua mùa khô.

Ở miền Bắc, mùa mật chủ yếu vào mùa xuân và đầu hè. Người nuôi ở đó thường thu vào tháng 4 và tháng 5. Khoảng tháng 8 trở đi, mật rất hiếm, không nên động vào.

Cách chắt mật an toàn cho đàn

Mình không bao giờ lấy hết mật trong một lần. Cách làm là chỉ lấy bọng sáp ở vùng ngoài cùng của tổ, để lại phần mật ở giữa cho đàn ăn. Nếu tổ to, mình lấy khoảng 30 đến 40 phần trăm mật, không bao giờ vượt quá 50 phần trăm.

Kỹ thuật chắt là dùng ống hút nhỏ hoặc gắp nhẹ nhàng để tách bọng sáp ra, rồi để vào bát sạch. Sau đó, để mật chảy tự nhiên qua vải lọc. Đừng bao giờ ép hoặc nấu nóng, vì mật ong dú rất nhạy cảm với nhiệt độ cao.

Những lỗi thường gặp khi thu mật

Lỗi đầu tiên là mở tổ quá thường xuyên để lấy mật. Mỗi lần mở, ong phải dành công sức để sửa chữa tổ, tốn năng lượng. Mình chỉ mở tối đa 2 lần trong mùa mật, cách nhau ít nhất 2 tuần.

Lỗi thứ hai là lấy mật khi đàn đang yếu. Nếu nhận thấy đàn suy, số lượng ong ít, không nên thu. Để cho đàn phục hồi trước. Mình từng vội vàng lấy mật từ một đàn suy, và kết quả là đàn biến mất sau vài tuần.

Lỗi thứ ba là không để ý tới nhu cầu của đàn. Nếu thấy bọng sáp chứa trứng hoặc ấu trùng ở vùng ngoài, đó là dấu hiệu đàn sắp sinh sản, không nên lấy mật. Để cho đàn yên tĩnh để nuôi con.

Câu hỏi thường gặp