Đặt thùng ong dú ở Vĩnh Phúc: đồng bằng hay chân Tam Đảo

Vĩnh Phúc cũ nay thuộc tỉnh Phú Thọ. Vùng này gọn nhưng phân tầng rõ: đồng bằng phía nam, vùng đồi gò Lập Thạch, Sông Lô ở giữa, và dãy Tam Đảo dựng đứng ở phía bắc.

Với đàn ong dú, ba kiểu chỗ đó cho ba kết quả khác nhau, và chọn sai là mất đàn ngay mùa đông đầu.

Đồng bằng phía nam: chắn gió là việc chính

Vùng Vĩnh Tường, Yên Lạc là đồng bằng châu thổ: ruộng lúa, làng mạc dày, ít cây cao. Nguồn hoa nằm trong làng — vườn sau nhà, ao làng, hàng rào cây — chứ không ở ngoài đồng, vì lúa thụ phấn nhờ gió nên không hấp dẫn ong.

Vấn đề lớn nhất ở đây là gió mùa đông bắc: không có đồi núi nào cản, gió thổi thẳng qua cánh đồng vào làng. Chỗ đặt phải là góc vườn có tường bao, sát tường nhà hướng nam, hoặc dưới mái hiên.

Vùng đồi Lập Thạch, Sông Lô: chỗ tốt nhất

Đây là vùng gò đồi thấp, có thanh long ruột đỏ, cây ăn trái, vườn nhà nhiều tầng, và rừng còn sót trên đồi.

Ba lợi thế: nguồn hoa đa dạng hơn đồng bằng; đồi và cây cản bớt gió mùa đông; và địa hình cao ráo nên không lo ngập.

Nguyên tắc chọn chỗ trên vùng đồi: sườn giữa khuất gió bắc, gần nhà. Tránh đỉnh đồi vì hứng trọn gió, và tránh đáy khe hẹp vì khí lạnh đọng lại về đêm.

Chân Tam Đảo: ranh giới

Càng lên cao càng lạnh. Thị trấn Tam Đảo trên cao mát quanh năm, mùa đông rất lạnh và ẩm — đó là vùng không nên nuôi ngoài trời, cùng lý do với Sa Pa hay Đà Lạt.

Nhưng phần chân núi thì khác: thấp hơn nhiều, vẫn trồng được cây ăn trái nhiệt đới, lại có rừng Tam Đảo ngay cạnh cho nguồn hoa bản địa rải rác quanh năm. Đây là vùng nuôi được, chỉ cần chọn chỗ khuất gió và không đặt quá cao.

Dấu nhận biết như mọi nơi miền núi: quanh nhà trồng được mít, chuối, xoài ra trái đều thì nuôi được; trồng su su, rau ôn đới, mùa đông sương mù dày thì không.

Lợi thế gần rừng Tam Đảo

Rừng Tam Đảo còn khá rộng, nhiều loài cây bản địa ra hoa rải rác quanh năm thay vì dồn vào vụ như cây trồng. Nhà nào ở chân núi, trong bán kính ba tới năm trăm mét tính từ bìa rừng, thì đàn có nguồn nền ổn định mà vùng đồng bằng không có.

Nhưng nhớ con số bán kính: nhà cách rừng hai cây số thì rừng đó không tính. Đây là điều dễ nhầm khi nhìn bản đồ thấy cả một dãy núi xanh ngay gần.

Mùa đông

Ba việc không đổi: đàn đủ dự trữ trước tháng 11 nên không lấy mật từ tháng 8; chỗ đặt chắn được gió bắc và có vật giữ nhiệt; che mưa phùn mà không bọc kín thùng.

Ở vùng đồi thì thêm một việc: tránh đặt ở chỗ trũng đọng khí lạnh, và ưu tiên sườn có nắng sớm để thùng khô sương đêm.