
Đông Nam Bộ là vùng cây công nghiệp lớn nhất nước: cao su, điều, tiêu, cộng cây ăn trái và vườn ven đô. Nhìn thì không thiếu cây.
Nhưng với đàn ong dú — vốn ở yên một chỗ quanh năm và chỉ bay ba đến năm trăm mét — câu hỏi không phải có bao nhiêu cây, mà là chúng trổ vào những tháng nào.
Cao su ra hoa quãng đầu năm khi ra lá mới. Điều cũng trổ trong quãng gần đó. Cà phê ở phần đất đỏ thì khoảng hai tuần.
Ba cây phủ diện tích lớn nhất đều rơi vào cùng một khoảng, rồi thôi. Nghĩa là chúng không bù cho nhau — vùng chuyên canh thuần dồi dào vài tuần rồi trống nhiều tháng.
Chuối — ra hoa gần như liên tục, dễ trồng, trồng được ở mọi kiểu đất trong vùng. Đây là cây đáng trồng thêm nhất.
Cây trụ sống của vườn tiêu — chính cây trụ cho hoa, không phải dây tiêu. Vườn tiêu trụ sống lâu năm xen cây ăn trái là kiểu vườn tốt; vườn trụ bê tông thì nhìn xanh mà với đàn ong là đất trống.
Mít, xoài, bơ, mãng cầu trong vườn nhà — mỗi loại một quãng, cộng lại phủ được nhiều tháng.
Dừa ở phần đất thấp và ven sông — ra hoa rải rác quanh năm.
Dải cây rừng còn sót ở bìa lô, ven suối, chân núi, quanh khu dân cư — nhiều loài, trổ rải rác, và đây là phần bị đánh giá thấp nhất.
| Cây | Quãng hoa | Vai trò cho đàn |
|---|---|---|
| Cao su, điều | Đợt ngắn, đều dồn đầu năm | Đợt lớn nhưng trùng nhau |
| Cà phê | Khoảng hai tuần | Rất ngắn |
| Chuối | Gần như liên tục | Cao nhất — lấp khoảng trống |
| Cây trụ sống vườn tiêu | Theo loại cây trụ | Khá, nếu là trụ sống |
| Mít, xoài, bơ, mãng cầu | Mỗi loại một quãng | Cao khi trồng xen nhiều loại |
| Cây rừng còn sót ven suối, chân núi | Rải rác quanh năm | Cao, hay bị bỏ qua |
| Mía, mì, thanh long | — | Không đáng kể |
Đứng ở chỗ định đặt, nhìn quanh trong tầm ba bốn trăm mét, kể ra từng loại cây ra hoa mình thấy kèm quãng nó trổ trong năm.
Danh sách chỉ có cao su và điều thì chỗ đó không đạt, dù nhìn rất xanh. Có thêm chuối, mít, xoài, cây ven suối, cây tạp quanh nhà — mỗi thứ một quãng — thì đạt.
Bài kiểm này thay thế được phần lớn lời khuyên chung, vì nó đo đúng thứ đàn ong quan tâm.
Chuối trước, và trồng rải nhiều điểm chứ không dồn một khóm — mục tiêu là phủ đều trong vòng bán kính bay.
Sau đó là cây ăn trái nhiều loại thay vì một loại. Mục tiêu không phải nhiều hoa nhất, mà là không tháng nào trống và không tháng nào chỉ có một loại phấn.
Dải cây ven suối, ven bờ, quanh nhà trông lộn xộn nên hay bị phát cho gọn. Ở vùng mà phần lớn đất đã thành lô chuyên canh, đó chính là phần nguồn hoa quanh năm duy nhất còn lại — và không ai phải trồng, không ai phải chăm.
Mưa từ khoảng tháng 5 tới tháng 11, khô từ tháng 12 tới tháng 4. Quãng khó là cuối mùa khô, tháng 3 tới tháng 4. Lấy mật vào cuối mùa mưa, khoảng tháng 10 tới tháng 11.
Được nếu đặt ở bìa lô, vườn nhà hoặc cạnh dải cây ven suối. Giữa lô chuyên canh thuần thì đàn chỉ có vài tuần dư dả rồi trống nhiều tháng.
Vì cả hai đều trổ vào quãng đầu năm, cùng một khoảng thời gian, rồi thôi.
Chuối, vì ra hoa gần như liên tục và trồng được ở mọi kiểu đất trong vùng. Nên trồng rải nhiều điểm.
Vườn tiêu trụ sống thì được vì chính cây trụ cho hoa. Vườn trụ bê tông thì gần như không có nguồn hoa.
Kể ra từng loại cây ra hoa trong tầm ba bốn trăm mét kèm quãng trổ. Chỉ có cao su và điều thì không đạt.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Không phải một câu trả lời cho cả miền. Ranh giới nằm giữa đồng bằng, trung du và vùng núi cao — và nó rất rõ.
Dải đất này có ba mối nguy xếp gần như liên tiếp nhau trong năm, và chúng đòi ba cách xử lý ngược chiều.
Đồng bằng sông Cửu Long trông như một vùng nhưng có ba nhịp mùa riêng, và lịch chăm đàn phải theo nhịp của chỗ mình.
Tây Nguyên không phải một vùng đồng nhất. Chênh lệch giữa các tiểu vùng lớn tới mức có nơi nuôi rất thuận, có nơi không nuôi được.
Cảnh đẹp và nhiều hoa dại không có nghĩa là nuôi được ong dú. Bốn điều dưới đây đáng làm rõ trước khi ai đó bỏ tiền mua đàn.
Cao nguyên đá có nghề nuôi ong lâu đời và một loại mật nổi tiếng. Nhưng đó là chuyện của loài ong khác.
Trang kiến thức về nuôi ong dú (stingless bee) tại Việt Nam.