
U Minh Hạ là vùng rừng tràm lớn của Cà Mau, trên đất phèn, với dây choại leo kín gốc tràm và hệ cây bản địa chịu chua.
Câu hỏi cây gì nuôi được đàn ở đây có câu trả lời hai lớp: một cây cho đợt lớn, và một nhóm cây cho phần còn lại của năm.
Tràm chịu được đất chua nên nó phủ khắp vùng, và khi trổ thì cho nhiều, kéo dài nhiều tuần. Mật tràm là thứ có tiếng ở vùng này từ lâu.
Nhưng tràm trổ theo đợt. Một vùng tràm thuần, ngoài quãng đó, vẫn có những tháng gần như trống.
Đàn ong dú ở yên một chỗ quanh năm và không chuyển theo mùa hoa được. Nên với nó, một đợt lớn không thay thế được nguồn nền.
Dừa — ra hoa rải rác quanh năm, chịu được đất hơi chua và hơi mặn. Cây đáng giá nhất trong vườn nhà ở đây.
Chuối — ra hoa gần như liên tục, dễ trồng thêm, và trồng được trên bờ liếp.
Mãng cầu xiêm — hợp đất chua, nhiều nhà trong vùng có.
Bình bát, bần, gáo mọc ven kênh — không ai trồng, nhưng chúng ra hoa rải rác và có ở khắp nơi. Đây là phần hay bị bỏ sót nhất khi tính nguồn hoa.
| Cây | Quãng hoa | Vai trò |
|---|---|---|
| Tràm | Đợt lớn, nhiều tuần | Cao nhất trong năm nhưng không quanh năm |
| Dừa | Rải rác quanh năm | Nền chính của vườn nhà |
| Chuối | Gần như liên tục | Lấp khoảng trống, dễ trồng thêm |
| Mãng cầu xiêm | Theo vụ | Khá, hợp đất chua |
| Cây ven kênh: bình bát, bần, gáo | Rải rác | Khá, có sẵn không phải trồng |
| Dây choại | — | Không phải nguồn mật; là rau và là dấu hiệu đất phèn ẩm |
Vườn nhà trên bờ liếp hoặc nền cao, trong tầm vài trăm mét tới dải tràm, và có dừa chuối cây tạp ngay tại chỗ.
Đó là chỗ có cả hai lớp: đợt tràm lớn trong quãng của nó, và nguồn nền cho những tháng còn lại.
Không đặt sâu trong rừng tràm thuần — vừa là khu vực có quy định, vừa thiếu nguồn nền, mà đàn cũng chỉ bay ba đến năm trăm mét nên không cần.
Dừa trước nếu đất và chỗ cho phép, rồi chuối trồng rải nhiều điểm. Hai loại này chịu được đất ở đây và cho hoa đều — giải đúng phần yếu của vùng tràm.
Nước trong kênh vùng phèn chua, và phần giáp biển thì lợ. Trữ nước mưa, để khay nông có vật nổi cạnh thùng, châm lại đều quanh năm.
Đây là vùng ẩm bậc nhất nước. Kê cao trên trụ riêng, mái dốc thoáng, chỗ có nắng sớm, gỗ dày ghép khít — làm từ lúc đặt chứ không đợi thấy mốc.
Đứng ở chỗ định đặt, nhìn quanh trong tầm ba bốn trăm mét và trả lời hai câu tách bạch.
Tháng nào trong năm cũng có ít nhất một loại đang trổ không? Nếu chỉ có tràm thì câu trả lời là không — và đó là lỗ hổng phải lấp.
Có bao nhiêu loại khác nhau? Đàn cần phấn từ nhiều loại mới nuôi được quân. Một hai loại thì đàn sống mà không đông.
Hai câu này đo đúng thứ đàn quan tâm, và nó khác hẳn cách nhìn "vùng mình nhiều cây lắm".
Không. Tràm cho đợt lớn kéo dài nhiều tuần nhưng ngoài quãng đó vùng tràm thuần vẫn có tháng trống.
Dừa, vì ra hoa rải rác quanh năm và chịu được đất hơi chua hơi mặn. Sau đó là chuối.
Không. Nó là rau và là dấu hiệu đất phèn ẩm, không phải nguồn hoa cho đàn.
Không. Khu vực rừng có quy định riêng, lại thiếu nguồn nền, mà đàn chỉ bay ba đến năm trăm mét nên đặt ở vườn gần bìa là đủ.
Đáng kể và hay bị bỏ sót. Bình bát, bần, gáo ra hoa rải rác, có sẵn khắp nơi mà không ai phải trồng.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Không phải một câu trả lời cho cả miền. Ranh giới nằm giữa đồng bằng, trung du và vùng núi cao — và nó rất rõ.
Dải đất này có ba mối nguy xếp gần như liên tiếp nhau trong năm, và chúng đòi ba cách xử lý ngược chiều.
Đồng bằng sông Cửu Long trông như một vùng nhưng có ba nhịp mùa riêng, và lịch chăm đàn phải theo nhịp của chỗ mình.
Vùng cây công nghiệp lớn nhất nước có rất nhiều cây, nhưng phần lớn chúng trổ hoa cùng một quãng rồi thôi. Đó là bài toán chính ở đây.
Tây Nguyên không phải một vùng đồng nhất. Chênh lệch giữa các tiểu vùng lớn tới mức có nơi nuôi rất thuận, có nơi không nuôi được.
Cảnh đẹp và nhiều hoa dại không có nghĩa là nuôi được ong dú. Bốn điều dưới đây đáng làm rõ trước khi ai đó bỏ tiền mua đàn.
Trang kiến thức về nuôi ong dú (stingless bee) tại Việt Nam.