Tuyên Quang, Hà Giang nuôi ong dú được không?

Tuyên Quang nay gồm cả Hà Giang cũ — một tỉnh kéo từ thung lũng sông Lô lên tới cao nguyên đá Đồng Văn ở độ cao hơn một nghìn mét. Với một loài nhiệt đới, hai đầu đó là hai câu trả lời khác nhau.

Trả lời ngắn

Vùng thấp Tuyên Quang cũ — thành phố Tuyên Quang, Hàm Yên, Sơn Dương, Yên Sơn, các thung lũng ven sông Lô, sông Gâm: nuôi được ở quy mô vườn nhà, với chuẩn bị mùa đông như mọi nơi miền Bắc.

Vùng cao nguyên đá Hà Giang cũ — Đồng Văn, Mèo Vạc, Yên Minh, Quản Bạ: không nên nuôi ngoài trời. Độ cao lớn, mùa đông rét sâu, có băng giá. Đó là ngoài giới hạn của loài này, không phải vấn đề tay nghề.

Dấu hiệu nhận biết vùng mình

Không cần biết độ cao. Nhìn cây trồng quanh nhà:

Trồng được cam sành, chuối, mít, xoài và chúng ra trái đều — vùng nuôi được. Vùng Hàm Yên nổi tiếng cam sành chính là kiểu vùng này.

Trồng ngô trên hốc đá, tam giác mạch, cây bạc hà dại, đào mận, mùa đông có băng giá — vùng không nuôi ngoài trời được.

Mật ong bạc hà — thứ nổi tiếng nhất vùng, và nó không phải mật ong dú

Cao nguyên đá Đồng Văn có đặc sản mật ong bạc hà, làm từ hoa cây bạc hà dại mọc trên núi đá vào quãng cuối năm. Đây là sản phẩm có tiếng thật, có chỉ dẫn địa lý, và người vùng này nuôi ong theo nghề lâu đời.

Nhưng đó là mật của loài ong khác, không phải ong dú. Ong dú là loài không ngòi, con nhỏ hơn nhiều, làm tổ trong hốc kín, mật lỏng hơn và chua rõ hơn, và một tổ chỉ cho khoảng ba phần mười tới một lít rưỡi mỗi năm.

Nói rõ điều này không phải để hạ thấp mật bạc hà — ngược lại. Hai thứ khác nhau, mỗi thứ có giá trị riêng, và gộp chung chỉ làm cả hai mất giá trị.

Nếu ở vùng thấp và muốn nuôi

Ba việc quen thuộc của miền Bắc, không có gì khác:

Đàn phải đủ dự trữ trước tháng 11 — nghĩa là không lấy mật từ tháng 8 trở đi, và năm đầu của đàn mới thì đừng lấy gì.

Chỗ đặt sát tường nhà hướng nam hoặc dưới mái hiên, chắn được gió mùa đông bắc. Thung lũng khuất gió tốt hơn sườn cao và đỉnh đồi.

Che mưa phùn nhưng không bọc kín thùng — hơi nước đọng lại thì ẩm cộng lạnh còn hại hơn lạnh khô.

Mua đàn vào mùa xuân sau khi hết rét, từ người nuôi ở miền Bắc và gần nơi mình ở nhất có thể. Bắt đầu bằng một hai thùng để xem đàn qua mùa đông thế nào.

Điều vùng cao làm tốt hơn

Là bán. Hà Giang cũ có dòng khách du lịch lớn quanh năm và thương hiệu đặc sản mạnh. Người có mặt bằng và tệp khách ở đó hợp làm đầu ra cho mật từ vùng nuôi hơn là hợp làm người nuôi ong dú.

Làm tử tế thì đơn giản: nói rõ mật ong dú này của trại nào ở vùng nào, và đây là nơi bán — đừng để khách hiểu là mật của đàn nuôi trên cao nguyên đá.