Tuy Hoà đồng lúa mênh mông, nuôi ong dú ở đâu cho được

Tuy Hoà nay thuộc tỉnh Đắk Lắk. Thành phố này nằm giữa cánh đồng lúa lớn nhất miền Trung, bên cửa sông Đà Rằng, sát biển.

Nhìn từ trên cao thì cả vùng xanh ngút mắt. Nhưng với đàn ong dú, phần lớn cái màu xanh đó không có giá trị, và hiểu vì sao là hiểu luôn cách nuôi ở đây.

Ngộ nhận: đồng lúa rộng thì nhiều hoa

Lúa thụ phấn nhờ gió, hoa không có mật hấp dẫn ong. Một cánh đồng vài nghìn hecta với đàn ong dú gần như là vùng trống hoàn toàn.

Đây là ngộ nhận phổ biến ở mọi vùng lúa, và nó dẫn tới sai lầm cụ thể: người mới thấy đồng rộng thoáng nên đặt thùng ra đó cho sạch sẽ. Kết quả là đàn vừa không có hoa, vừa không có gì che nắng che gió, lại nằm gần nơi xử lý đồng ruộng nhất.

Nguồn hoa thật nằm ở đâu

Làng và vườn nhà. Các làng quanh Tuy Hoà có dừa, chuối, mít, xoài, hàng rào cây, cây bờ ao. Với bán kính bay ba tới năm trăm mét, một cái làng là đủ cho vài thùng.

Dừa. Vùng Phú Yên có dừa nhiều, nhất là phía Sông Cầu. Dừa trưởng thành ra buồng liên tục nên gần như tháng nào cũng có hoa, đây là phần nền tốt nhất mà vùng này có.

Cây ven sông Đà Rằng và chân núi. Dải cây ven sông và cây rừng ở chân các dãy núi quanh đồng bằng cho nguồn rải rác quanh năm, ít phụ thuộc mùa vụ.

Ba việc của vùng ven biển miền Trung

Che nắng. Nắng ở đây gắt và đồng bằng thì trống. Mái che đặt cao hơn nắp thùng cho thoáng, và tốt nhất là có tán cây thật.

Chắn gió biển. Gió gần như quanh năm. Đặt sau nhà, sau rặng dừa hoặc hàng rào kín, cửa tổ quay hướng khuất gió.

Nước ngọt. Vùng ven biển và đồng cát có thể thiếu nguồn nước ngọt tự nhiên trong bán kính bay. Một khay nước nông có vật nổi là đủ.

Nhịp mùa: mưa vào cuối năm

Như cả dải Nam Trung Bộ, mưa ở đây dồn vào khoảng tháng 9 tới tháng 12, kèm bão và lụt ở vùng trũng ven sông.

Chuẩn bị trước mùa mưa chứ không phải trong mùa mưa: kê thùng cao hơn mức ngập từng thấy, cố định chân trụ, mái che dốc thoát nước. Và không lấy mật vào cuối mùa mưa.

Quãng đầu năm khô ráo, cây vườn trổ, là quãng tốt nhất và hợp để tách đàn.

Kết luận gọn

Tuy Hoà nuôi được, nhưng đặt thùng phải bám vào làng và vườn dừa, không ra đồng. Đây là ví dụ rõ nhất cho nguyên tắc chung của nghề: với ong dú, diện tích không nói lên gì, chỉ số loài cây có hoa trong bán kính vài trăm mét mới nói lên.