Ong dú thụ phấn cho cây gì - và vì sao vai trò đó lớn hơn lượng mật chúng cho

Đo giá trị một đàn ong dú bằng lượng mật là cách đo bỏ sót phần lớn nhất. Với nhiều mảnh vườn, thứ đàn ong mang lại nằm ở chỗ khác — trên cây, không phải trong hũ.

Ba lợi thế sinh học khiến ong dú thụ phấn tốt

Điểm cuối là điểm thực dụng nhất: ong mật khó đặt giữa vườn rau có người làm liên tục, còn ong dú thì được.

Nhóm cây hưởng lợi rõ

Không phải cây nào cũng cần côn trùng thụ phấn, nhưng những nhóm sau thì có:

• Rau ăn quả — bầu, bí, dưa, mướp, cà: hoa cần côn trùng chuyển phấn mới đậu
• Cây ăn trái hoa nhỏ — nhiều loại có hoa chùm li ti hợp cỡ ong dú
• Cây lấy hạt giống — thụ phấn kém thì hạt lép, tỷ lệ nảy mầm thấp
• Cây dược liệu, gia vị — thường hoa nhỏ, nở rải rác nhiều đợt
• Cây trong nhà lưới — nơi côn trùng hoang không vào được

Điểm cuối đáng chú ý: trong nhà lưới kín, nếu không có côn trùng thì phải thụ phấn tay — tốn công. Đây là hướng nhiều nơi đang thử với ong dú vì chúng không chích và không đòi không gian bay rộng.

Vì sao giá trị thụ phấn thường lớn hơn mật

1. Sản lượng mật ong dú vốn thấp — mỗi đàn chỉ cho lượng nhỏ mỗi năm
2. Tăng tỷ lệ đậu trái tác động lên toàn vườn, không chỉ một hũ mật
3. Trái đều hơn, ít méo — ảnh hưởng tới giá bán, không chỉ sản lượng
4. Không phải thu hoạch gì — giá trị này tự đến, không tốn công

Với vườn đủ lớn, phần chênh lệch đậu trái thường vượt xa giá trị mật thu được từ mấy đàn ong trong vườn đó.

Giới hạn phải nói rõ

Ong dú không phải giải pháp thụ phấn cho mọi quy mô:

• Bán kính bay chỉ vài trăm mét — vườn lớn cần nhiều điểm đặt rải ra
• Không chở đi thuê theo mùa được như ong mật — phải đặt cố định
• Đàn ít quân hơn ong mật, nên mật độ tác động khác
• Một số cây cần loài thụ phấn chuyên biệt — ong dú không thay được

Nói cách khác: ong dú mạnh ở vườn vừa và nhỏ, nhiều loài, quanh năm — không phải ở cánh đồng độc canh diện rộng.

Cách tự đo giá trị này

Đừng tin cảm giác, hãy đo:

1. Ghi tỷ lệ đậu trái theo khu — khu gần tổ so với khu xa
2. Ghi cả chất lượng — trái đều hay méo, hạt chắc hay lép
3. So qua hai mùa — một mùa chưa đại diện vì thời tiết nhiễu
4. Ghi khoảng cách từ tổ tới từng khu

Sau hai mùa sẽ có con số thật. Con số đó dùng được cho ba việc: biết nên đặt thêm tổ ở đâu, thuyết phục hàng xóm điều chỉnh lịch phun thuốc, và định giá dịch vụ nếu muốn hợp tác với vườn khác.

Câu hỏi thường gặp