Cây gì nuôi ong dú ở Thạnh Phú: dừa, xoài và rừng mặn

Thạnh Phú là dải đất chạy ra biển giữa hai cửa sông của Bến Tre cũ, nay thuộc Vĩnh Long. Càng ra biển càng mặn: phía trong là vườn dừa và cây ăn trái, phía ngoài là xoài tứ quý trên giồng cát, rồi tới rừng ngập mặn.

Cây nào nuôi được đàn ở dải đất này?

Dừa: phần nền, như mọi nơi xứ dừa

Dừa trưởng thành ra buồng liên tục nên gần như tháng nào cũng có hoa. Ở vùng mà nguồn hoa thay đổi theo độ mặn, một nguồn đều như dừa là thứ quý nhất.

Vườn dừa ở đây cũng hiếm khi thuần: dưới tán có chuối, cây tạp, bờ mương có bần và dừa nước.

Xoài tứ quý trên giồng cát

Vùng giồng cát ven biển trồng xoài tứ quý. Đây là cây cho đợt hoa mạnh theo vụ, và giồng cát thì cao ráo, thoát nước tốt — chỗ đặt thùng đỡ lo ngập và đỡ ẩm hơn vườn mương liếp.

Như mọi vườn chuyên canh, nên đặt thùng ở rìa vườn và nắm lịch chăm sóc.

Rừng ngập mặn: nguồn ổn định, nhưng kèm điều kiện

Mắm, đước, bần ở dải ven biển đều có hoa, và là nguồn ổn định qua các năm vì rừng ngập mặn không bị chuyển đổi như vườn trên bờ.

Nhưng đi kèm một điều kiện tuyệt đối: nước ngọt. Mặt nước quanh đó mặn hoặc lợ, mà đàn cần nước ngọt để uống và làm mát tổ.

Vì sao nước ngọt là việc số một ở đây

Đàn ong cần nước không chỉ để uống mà còn để làm mát tổ trong ngày nắng. Ở vùng ngọt thì chuyện này tự giải quyết.

Ở dải ven biển này, mùa khô mặn vào sâu và mương quanh nhà nhiễm mặn. Trong bán kính bay ba bốn trăm mét có thể không còn nguồn ngọt nào — và đàn suy dần qua nhiều tháng mà không có dấu hiệu rõ. Đây là ca mất đàn âm thầm nhất ở vùng ven biển miền Tây.

Cách chặn rẻ tới mức vô lý: một lu hoặc khạp hứng nước mưa có nắp, đặt cạnh chỗ đặt thùng, thả vật nổi cho ong đậu. Nhà vùng này vốn đã trữ nước mưa, chỉ cần chừa một phần cho đàn.

Hai việc còn lại của vùng ven biển

Chắn gió biển. Đặt sau nhà, sau rặng dừa hoặc hàng rào kín; cửa tổ quay hướng khuất gió.

Chống ăn mòn. Hơi muối ăn đinh vít và bản lề nhanh hơn trong đất liền. Dùng gỗ dày, ít chi tiết kim loại, kiểm tra định kỳ — thùng bung khe là kiến vào.

Nhịp mùa

Mùa khô mặn khoảng tháng 2 tới tháng 5 là quãng khó nhất: tuyệt đối không lấy mật. Mùa mưa từ tháng 5 tới tháng 11 là quãng hồi, hợp để tách đàn khi đàn kín tổ.