Một năm nuôi ong dú ở thành phố Quảng Ngãi

Thành phố Quảng Ngãi nằm bên sông Trà Khúc, giữa vùng mía, dừa và các làng có vườn. Khí hậu miền Trung với mưa dồn vào cuối năm.

Một năm ở đây chia làm hai nửa khá rõ, và nửa sau mới là phần phải chuẩn bị trước.

Nửa đầu năm: quãng làm việc

Khô ráo, nắng vừa, cây vườn và dừa ra hoa. Đây là quãng đàn lên quân và là cửa sổ duy nhất trong năm để tách đàn.

Tách vào nửa sau năm là đẩy cả đàn mẹ lẫn đàn con vào mùa mưa bão khi cả hai đều chưa ổn định — gần như là quyết định mất đàn.

Quãng tháng 5 tới tháng 8 thì nắng nóng và nguồn hoa giảm dần. Hai việc: bóng che buổi chiều, và một khay nước ngọt duy trì đầy.

Nửa sau năm: quãng cầm cự

Mưa dồn vào khoảng tháng 9 tới tháng 12, kèm bão, và vùng trũng ven sông Trà Khúc thì ngập.

Bốn việc, tất cả đều làm trước mùa mưa chứ không phải khi mưa đã tới:

Kê thùng cao hơn mức ngập cao nhất từng thấy ở khu đó. Người ở đây biết rõ mức lụt lịch sử của nhà mình — lấy mức đó làm chuẩn.

Cố định chân trụ và chằng chắc. Thùng lật trong đêm bão là mất cả đàn.

Mái che dốc để nước thoát hẳn, không đọng.

Và không lấy mật vào cuối mùa mưa — đàn cần dự trữ để đi qua quãng ít ngày nắng.

Nguồn hoa: dừa và vườn nhà, không phải mía

Mía chiếm diện tích lớn quanh thành phố nhưng là cây lấy thân, thu hoạch trước khi ra hoa có ý nghĩa — gần như không cho nguồn.

Cái nuôi đàn là dừa, chuối, mít, xoài, hàng rào cây trong các làng và khu phố cũ, cùng dải cây ven sông Trà Khúc.

Dừa quý nhất vì ra buồng liên tục gần như quanh năm, cho nguồn đều — thứ mà cây theo vụ không cho được.

Chỗ đặt trong thành phố

Vườn sau nhà hoặc sân có tán cây, kê cao ngang tầm hông trở lên, mái che đặt cao hơn nắp thùng cho thoáng, tránh hướng tây.

Nếu nhà ở vùng trũng ven sông thì ưu tiên đặt trên nền cao, sân thượng hoặc mái hiên tầng trên — vừa tránh ngập vừa khỏi phải dời thùng mỗi mùa lụt.

Quy mô

Vài thùng vườn nhà là quy mô thực tế trong thành phố. Muốn nhiều hơn thì ra vùng có vườn dừa và vườn cây ăn trái ở các huyện quanh.

Một điều đáng nói về kiểu khí hậu này

Nhiều tài liệu nuôi ong dú viết từ miền Nam, nơi mưa giữa năm và khô cuối năm. Người ở dải miền Trung đọc rồi làm theo sẽ lệch nhịp gần như mọi việc, vì ở đây mùa mưa rơi vào cuối năm.

Cách kiểm nhanh xem một lời khuyên có hợp với mình không: xem nó gắn với mùa hay gắn với tháng. Lời khuyên nói theo mùa — đừng lấy mật trước quãng khó, tách đàn khi nguồn hoa đang lên — thì đúng ở đâu cũng được. Lời khuyên nói theo tháng thì phải đổi lại cho đúng vùng mình.