Một năm nuôi ong dú ở thành phố Bến Tre, xứ dừa

Thành phố Bến Tre nằm giữa vùng dừa lớn nhất nước, bên sông Bến Tre, với bưởi da xanh và vườn cây ven sông xen kẽ. Sau sáp nhập, Bến Tre nay thuộc Vĩnh Long.

Dừa ra hoa gần như quanh năm, nên người mới hay kết luận là vùng này không có mùa và không cần theo lịch gì cả. Kết luận đó sai, nhưng sai vì lý do bất ngờ.

Cái tạo ra mùa ở đây là độ mặn

Từ khoảng tháng 2 tới tháng 5 hằng năm, nước mặn từ biển xâm nhập ngược lên theo các nhánh sông. Năm nào mưa ít và nước thượng nguồn về yếu thì mặn vào sâu hơn và ở lại lâu hơn.

Với đàn ong dú, nước mặn không trực tiếp gây chết, nhưng nó tác động qua hai đường: cây bị stress mặn thì ra hoa kém, và nguồn nước ngọt trong bán kính bay có thể biến mất hoàn toàn.

Đó mới là quãng khó của năm ở đây — không phải mùa khô theo nghĩa thiếu nắng mưa như Tây Nguyên.

Nước ngọt là việc phải chủ động

Nhà vườn ở đây đều có cách trữ nước ngọt cho sinh hoạt và tưới. Phần cho đàn ong thì rất nhỏ — một khay nông đặt cạnh thùng, có vật nổi cho ong đậu, châm lại khi cạn.

Đừng nghĩ vùng sông nước thì đàn tự tìm được nước. Trong những tháng mặn, nước trong kênh mương quanh nhà có thể mặn hết, và đàn cần nước để làm mát tổ chứ không chỉ để uống.

Lấy mật vào lúc nào

Quãng cuối mưa, khoảng tháng 10 tới tháng 12, là lúc đàn vừa qua mấy tháng sung nhất và chưa bước vào quãng mặn. Lấy ở đó thì đàn còn nguyên thời gian để bù lại trước tháng 2.

Lấy vào tháng 1 hoặc trong mùa mặn là lấy đúng lúc đàn sắp cần dự trữ nhất — cách làm đàn suy nhanh nhất mà nhìn bề ngoài vẫn thấy bình thường.

Dừa và cái được của nó

Dừa ra hoa rải rác quanh năm, nên ngay cả trong quãng mặn cũng hiếm khi trống hoàn toàn nguồn hoa. Đó là lý do vùng này vẫn nuôi tốt dù có bốn tháng khó — nền dừa đỡ cho đàn qua quãng đó.

Thêm bưởi da xanh, mít, chuối, cây tạp ven sông thì bộ nguồn hoa ở đây thuộc nhóm đều nhất cả nước.

Mặt trái

Vườn dừa có sâu đầu đen và vườn bưởi thì xịt thuốc theo vụ. Hỏi lịch xịt của hàng xóm và đặt thùng lệch về phía vườn tạp là việc nên làm ngay từ đầu, không phải đợi thấy đàn suy mới tính.