Giồng cát Bạc Liêu: chỗ đặt thùng ong dú mà ít người để ý

Nhìn từ trên xuống, Bạc Liêu phần lớn là đất thấp: vuông tôm, ruộng muối, ruộng lúa nhiễm mặn. Nhưng xen giữa đó có những dải đất cát cao chạy song song bờ biển — người địa phương gọi là giồng.

Giồng là nơi vườn nhãn cổ trăm tuổi của Bạc Liêu còn sống tới giờ, và cũng là câu trả lời cho chuyện đặt thùng ong dú ở vùng này.

Giồng cát khác phần đất còn lại thế nào

Giồng là dải cát do biển bồi từ xưa, cao hơn đồng xung quanh, thoát nước tốt và không nhiễm mặn như đất thấp. Vì vậy giồng là nơi người ta ở, lập vườn, trồng cây lâu năm.

Với đàn ong dú, ba điều đó gộp lại thành chỗ đặt lý tưởng: cao ráo nên không lo ngập và không bị ẩm liên tục; có vườn cây lâu năm nên có nguồn hoa; và có nhà dân nên có nước ngọt trữ sẵn.

Vườn nhãn và cái nó dạy

Nhãn chỉ trổ hoa theo vụ, nên bản thân nó không nuôi được đàn quanh năm. Nhưng vườn nhãn cổ mang theo những thứ khác: tán rộng che nắng, thân cây già có bọng, và cả một hệ cây tạp mọc xen dưới tán qua mấy chục năm.

Đó là kiểu vườn mà ong dú tự chọn khi được chọn — và là gợi ý cho chỗ đặt thùng ngay cả khi vườn nhà mình không phải vườn nhãn.

Nhận ra giồng khi đi thực địa

Không cần bản đồ. Ba dấu hiệu:

Đường và nhà dân chạy thành dải dài theo một hướng song song bờ biển — người ta luôn ở trên giồng.

Cây lâu năm — dừa cao, nhãn già, me, xoài — thay vì chỉ có cỏ và cây bụi chịu mặn.

Đất cát pha khô ráo dưới chân, khác hẳn đất sét ẩm của đồng thấp.

Phần ven biển và gió

Giồng nào sát biển thì phải tính gió biển: đặt sau hàng cây chắn, cửa tổ quay hướng khuất, hạn chế phần kim loại trên thùng vì hơi muối ăn nhanh.

Giồng nằm sâu hơn về phía trong thì gió nhẹ hơn, và thường là chỗ dễ làm nhất.

Quy mô thực tế

Vì đất đặt được chỉ nằm trên các dải giồng chứ không phải toàn vùng, quy mô ở đây tự nhiên là nhỏ: vài thùng trong vườn nhà, hoặc dăm bảy thùng nếu vườn rộng và nhiều loại cây.

Điều đó không phải hạn chế nếu nhìn đúng — một tổ cho khoảng ba phần mười tới một lít rưỡi mật mỗi năm, và vài thùng vườn nhà đã là mật sạch dùng và biếu quanh năm.