Ba thứ giết đàn ong dú ở Tân Phú, vùng kề Cát Tiên

Tân Phú nằm kề rừng quốc gia Nam Cát Tiên, với điều, tiêu và cây rừng bao quanh. Về nguồn hoa thì đây thuộc nhóm thuận nhất cả nước — rừng nhiều tầng nhiều loài, trổ rải rác quanh năm.

Nhưng đàn ở đây vẫn mất, và thường mất theo ba cách gắn với chính đặc điểm của vùng.

Một: lấy tổ hoang sai cách

Ở vùng giáp rừng, nguồn giống dễ kiếm nhất là tổ hoang — trong thân cây, trong hốc, trong tường cũ. Và đây là chỗ mất đàn nhiều nhất ở người mới.

Tổ ong dú không giống tổ ong mật. Cấu trúc bên trong gắn liền với hốc, và phần quan trọng nhất không phải phần chứa mật. Cạy ra vội vàng, làm vỡ phần trong, hoặc chuyển sai thời điểm thì đàn không gượng lại được.

Ba điều cần rõ trước khi động vào: chưa làm bao giờ thì nhờ người có kinh nghiệm; không lấy tổ trong ranh giới rừng được bảo vệ; và nếu tổ đang sống tốt trong hốc tường hay thân cây nhà mình thì để yên vẫn là phương án an toàn nhất.

Mua đàn đã thuần trong thùng đắt hơn nhưng rẻ hơn về lâu dài.

Hai: mốc, vì mưa rừng kéo dài

Vùng sát rừng ẩm hơn và mưa dai hơn vùng trống. Thùng kê thấp, đặt dưới tán quá dày, hoặc mái che đọng nước thì bên trong không bao giờ khô.

Bốn việc từ lúc đặt: kê cao trên trụ riêng; mái dốc hẳn và cao hơn nắp thùng cho không khí đi qua; chọn chỗ có nắng sớm lọt xuống chứ không phải chỗ tối om suốt ngày; gỗ dày ghép khít.

Dấu hiệu sớm là mùi ẩm mốc khi mở nắp thay vì mùi sáp và mật.

Ba: kiến và mối

Vùng rừng ẩm thì kiến nhiều và mối cũng nhiều. Kiến tấn công đàn; mối ăn trụ gỗ và ăn cả thùng nếu thùng chạm đất.

Trụ nên là trụ riêng, chôn sâu, có gờ chặn kiến, và tốt nhất là trụ không phải gỗ mềm. Không để cành cây, dây leo hay vật gì bắc cầu tới thùng.

Kiểm mỗi tháng — ở vùng này cây mọc nhanh, cầu nối nối lại chỉ trong vài tuần.

Bù lại: nguồn hoa ở đây rất tốt

Rừng Cát Tiên và các dải rừng quanh đó có hệ cây nhiều tầng, trổ rải rác quanh năm — đúng thứ đàn ong dú cần và là thứ vườn trồng không có.

Vườn nào nằm trong tầm bay tới bìa rừng thì có phần nền tốt nhất mà một cụm vườn có thể có, kể cả khi vườn đó nhỏ.

Kèm điều, tiêu trụ sống và vườn nhà nhiều tầng thì bộ nguồn hoa ở đây gần như đầy đủ.

Một nguyên tắc về rừng

Đặt thùng ở đất vườn của mình hoặc đất được phép, gần rừng là đủ — đàn bay ba đến năm trăm mét nên không cần vào trong rừng. Không đặt thùng và không lấy tổ trong phạm vi rừng được bảo vệ.