Đặt thùng ong dú ở Tân Châu: đất cù lao và bờ sông Tiền

Tân Châu nằm ở đầu nguồn sông Tiền sát biên giới, vùng có cù lao, đất bãi bồi, vườn xoài và ruộng lúa. Đây cũng là nơi nước về sớm và mạnh mỗi mùa nước nổi.

Chọn chỗ đặt thùng ở đây không phải chuyện chọn góc vườn, mà là chuyện đọc đúng kiểu đất mình đang đứng.

Ba kiểu đất và cách xử

Sạt lở là chuyện phải hỏi trước

Bờ sông Tiền ở khu vực này sạt lở theo từng đoạn, và mỗi năm mỗi khác. Một chỗ nhìn vững hôm nay có thể là chỗ đã lở vài mét trong ba năm qua.

Người trong xóm biết rõ đoạn nào đang lở. Hỏi trước khi chôn trụ là việc mất năm phút, và nó tránh được chuyện dời thùng — thứ luôn tốn đàn vì ong dú định vị cửa tổ rất chính xác.

Đất cù lao: tốt nhưng phải kê đúng

Cù lao và đất bãi thường có vườn tốt và nhiều loại cây, nên nguồn hoa khá. Vấn đề chỉ nằm ở nước và ở nền đất.

Độ cao lấy theo mực nước lớn nhất mấy năm gần đây, cộng thêm nửa mét. Hỏi chủ vườn là ra ngay.

Trụ chôn sâu, vì đất bãi là đất bồi mềm, trụ cắm hời hợt sẽ nghiêng sau vài mùa mưa.

Đường tới mùa nước — chọn chỗ mùa nước vẫn tới được, bằng ghe hoặc theo đường đắp.

Nguồn hoa ở vùng này

Xoài là cây chính và cho một đợt hoa lớn theo vụ. Phần nền quanh năm đến từ chỗ khác: dừa và chuối trong vườn nhà, cây tạp mọc dọc bờ sông và bờ kênh, và vườn nhiều loại của các nhà trong xóm.

Lúa thì không cho nguồn hoa đáng kể, và vụ lúa lại có xử lý thuốc nhiều đợt — nên đặt thùng trong vườn và trong xóm, cách ruộng một khoảng.

Hướng cửa tổ trên đất trống ven sông

Vùng ven sông rộng có gió thổi dọc mặt nước, mạnh hơn trong xóm. Cửa tổ nên quay về hướng khuất gió, và thùng nên có vật chắn ở phía đón gió — hàng tre, hàng cây, hoặc vách nhà đặt cách ra.

Một lưu ý về mùa nước

Mùa nước không phải quãng đói ở đây. Nó rơi vào cuối mùa mưa khi cây quanh xóm đang tốt. Quãng cần để ý là cuối mùa khô, khoảng tháng 3 tới tháng 4 — nắng gắt và nhiều cây đã tàn hoa.

Giữ khay nước đầy trong quãng đó, và không lấy mật trước nó.

Đừng dời thùng theo nước

Thấy nước lên rồi khiêng thùng đi chỗ khác là phản xạ tự nhiên nhưng sai. Ong dú định vị cửa tổ rất chính xác; dời trong bán kính bay thì ong thợ đang ra ngoài quay về chỗ cũ và mất.

Cách đúng là chọn một chỗ đứng được quanh năm ngay từ đầu, kể cả năm nước lớn. Bỏ công chọn kỹ một lần rẻ hơn nhiều so với dời vài lần.