Một năm nuôi ong dú ở Tân An: thanh long, chanh và nước

Tân An nay thuộc tỉnh Tây Ninh, và là trung tâm hành chính của tỉnh mới. Vùng quanh đây là đất thanh long Châu Thành, chanh Bến Lức, dừa và vườn cây ăn trái ven sông Vàm Cỏ Tây.

Một năm của đàn ong ở đây do hai thứ quyết định: mùa nước, và lịch chăm sóc của vườn chuyên canh xung quanh.

Mùa nước: giải quyết một lần

Phần phía tây bắc của vùng thuộc Đồng Tháp Mười, ngập theo mùa. Nguyên tắc: kê thùng cao hơn mức nước cao nhất từng thấy ở khu đó, làm chắc một lần bằng trụ bê tông hoặc cột chôn sâu rồi để yên nhiều năm.

Đừng dời thùng mỗi mùa nước. Dời chỗ làm đàn mất định hướng đúng lúc nguồn hoa cũng kém.

Vườn thanh long: hưởng nguồn hoa nhưng đứng ngoài

Thanh long là cây được chăm sóc dày, và nhiều vườn chong đèn ban đêm để xử lý ra hoa trái vụ.

Cách sống chung: đặt thùng ở rìa vườn hoặc trong vườn tạp cạnh bên, không đặt giữa vườn chuyên canh. Bán kính bay ba tới năm trăm mét là quá đủ để đàn tới được cả vườn mà tránh phần lớn xáo trộn.

Tương tự với vườn chanh: chanh cho hoa tốt, nhưng vườn chuyên canh có lịch chăm riêng nên vẫn nên đặt ở rìa.

Nguồn nền: dừa và cây bờ kênh

Cái đỡ đàn hằng ngày ở đây vẫn là dừa, chuối, mít, cây bờ kênh và cỏ hoa bờ liếp. Dừa đặc biệt quý vì ra buồng liên tục gần như quanh năm.

Nhà nào quanh chỗ đặt thùng có vài cây dừa và một dải cây bờ kênh thì đàn hiếm khi trải qua quãng đói dài, kể cả khi vụ hoa thanh long hay chanh đã qua.

Nước trong mùa khô

Quãng tháng 4 tới tháng 6, kênh cạn và nắng gắt. Một khạp nước mưa có vật nổi đặt cạnh thùng là việc nên duy trì, nhất là ở vùng gần phèn nơi nước kênh không hợp cho đàn.

Kết luận gọn

Vùng này thuận, nhưng thuận theo kiểu phải biết đứng ở đâu: hưởng nguồn hoa của vườn chuyên canh mà không đặt thùng giữa vườn, và giải quyết dứt điểm chuyện kê cao ngay từ đầu.

Làm đúng hai việc đó thì phần còn lại nhẹ, vì ở đây không có mùa lạnh và không có quãng khô tàn khốc như cao nguyên.

Một chi tiết của vùng giáp ranh

Tân An nằm ở chỗ giao giữa hai kiểu đất: phía đông là vườn cây ăn trái và thanh long gần Thành phố Hồ Chí Minh, phía tây bắc là vùng trũng phèn Đồng Tháp Mười với tràm và lúa.

Với người nuôi, điều đó có nghĩa là hai nhà cách nhau vài chục cây số trong cùng vùng có thể phải làm khác nhau: nhà phía đông lo lịch chăm vườn chuyên canh, nhà phía tây bắc lo mùa nước và nước phèn.

Trước khi mua đàn, nên xác định nhà mình nghiêng về bên nào, rồi mới chọn chỗ đặt và lịch làm việc theo bên đó.