
Tam Điệp nằm ở chỗ đồng bằng Bắc Bộ gặp dải đồi núi đá thấp, có vùng dứa Đồng Giao, mía và cây rừng trên núi đá.
Với người mới, vùng này vừa có một phần khó vừa có một lợi thế địa hình mà đồng bằng phẳng không có.
Đây là vùng có mùa đông thật, với những đợt rét kéo dài nhiều ngày. Ong dú là loài nhiệt đới và không qua nổi lạnh dài, nên nuôi ở đây là nuôi có điều kiện: chỗ đặt phải khuất gió bắc, thùng gỗ dày ghép khít, và từ khoảng tháng 10 trở đi thì không lấy mật.
Đừng bắt đầu với kỳ vọng sản lượng. Bắt đầu với kỳ vọng giữ được đàn qua mùa đông đầu tiên.
Những khối đá thấp ở đây tạo ra các mặt phía nam khuất gió bắc — chỗ ấm hơn vùng trống vài độ trong đúng những ngày quyết định.
Ngoài ra cây mọc trên núi đá có nhiều loài và trổ rải rác, nên vườn ở chân núi có nguồn hoa đều hơn vườn giữa đồng.
Đó là lý do nếu có lựa chọn giữa vườn chân đồi và vườn giữa ruộng, ở đây nên chọn chân đồi gần như không cần cân nhắc.
Hai cây gắn với tên vùng này lại không phải nguồn nuôi đàn: hoa dứa và mía không cho mật đáng kể. Nguồn thật vẫn nằm ở vườn nhà và cây trên núi đá.
Nghĩa là đừng chọn chỗ đặt theo diện tích canh tác — chọn theo vườn và theo chân núi.
Ở vùng có mùa đông, chênh lệch giữa hai vị trí trong cùng một khu vườn có thể là ranh giới sống còn. Không ai đoán trước được chỗ nào đúng chỉ bằng mắt.
Đặt hai thùng ở hai chỗ khác nhau — một sát chân đồi hoặc sau tường hướng nam, một chỗ thoáng hơn — thì mùa đông đầu tiên sẽ cho câu trả lời. Đó là thông tin đáng hơn mọi lời khuyên chung, và nó chỉ đúng cho khu vườn của mình.
| Quãng | Ở Tam Điệp | Việc của người mới |
|---|---|---|
| Tháng 3 tới tháng 4 | Ấm dần, cây ra hoa nhiều | Quãng nên nhận đàn và đặt thùng |
| Tháng 5 tới tháng 8 | Nóng ẩm, mưa | Kiểm mái che, chặn kiến, để yên cho đàn xây |
| Tháng 9 tới tháng 11 | Mát dần, cây còn hoa | Không lấy mật năm đầu; che chắn phía bắc |
| Tháng 12 tới tháng 2 | Rét, gió mùa đông bắc | Không mở thùng; ghi lại chỗ nào đàn khoẻ hơn |
Trụ riêng, chôn sâu, không để cành cây hay mái nhà chạm vào thùng — đó là cầu cho kiến.
Cửa tổ quay hướng nam hoặc đông nam, tránh hướng bắc.
Mái che dốc, cố định chắc, cao hơn nắp thùng cho thoáng.
Làm: quan sát ong ra vào vào các giờ khác nhau, ghi lại ngày nào đàn ngưng hoạt động, để ý cây nào quanh vườn đang trổ.
Không làm: mở thùng nhiều lần vì tò mò, lấy mật, và dời thùng sang chỗ khác giữa chừng — ong dú định vị cửa tổ chính xác, dời trong bán kính bay thì mất ong thợ đang ra ngoài.
Được nhưng có điều kiện vì đây là vùng có mùa đông thật. Chỗ đặt phải khuất gió bắc, thùng gỗ dày ghép khít, và không lấy mật từ tháng 10.
Mặt phía nam của đồi đá khuất gió bắc nên ấm hơn vùng trống vài độ trong đợt rét, và cây trên núi đá nhiều loài nên hoa rải đều hơn.
Không đáng kể. Nguồn thật nằm ở vườn nhà và cây trên núi đá, nên đừng chọn chỗ đặt theo diện tích canh tác.
Vì chênh lệch giữa hai vị trí trong cùng khu vườn có thể là ranh giới sống còn trong đợt rét, và không đoán được bằng mắt. Mùa đông đầu tiên sẽ trả lời.
Mùa xuân, khoảng tháng 3 tới tháng 4, để đàn có trọn mùa ấm gây dựng trước mùa đông đầu tiên.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Không phải một câu trả lời cho cả miền. Ranh giới nằm giữa đồng bằng, trung du và vùng núi cao — và nó rất rõ.
Dải đất này có ba mối nguy xếp gần như liên tiếp nhau trong năm, và chúng đòi ba cách xử lý ngược chiều.
Đồng bằng sông Cửu Long trông như một vùng nhưng có ba nhịp mùa riêng, và lịch chăm đàn phải theo nhịp của chỗ mình.
Vùng cây công nghiệp lớn nhất nước có rất nhiều cây, nhưng phần lớn chúng trổ hoa cùng một quãng rồi thôi. Đó là bài toán chính ở đây.
Tây Nguyên không phải một vùng đồng nhất. Chênh lệch giữa các tiểu vùng lớn tới mức có nơi nuôi rất thuận, có nơi không nuôi được.
Cảnh đẹp và nhiều hoa dại không có nghĩa là nuôi được ong dú. Bốn điều dưới đây đáng làm rõ trước khi ai đó bỏ tiền mua đàn.
Trang kiến thức về nuôi ong dú (stingless bee) tại Việt Nam.