Bắt đầu nuôi ong dú ở Sài Gòn: hai thùng trên sân thượng

Nhiều người ở Sài Gòn nghĩ nuôi ong là chuyện của nhà vườn. Nhưng ong dú chỉ kiếm ăn trong bán kính khoảng ba trăm tới năm trăm mét quanh thùng — và con số nhỏ đó làm cả thành phố trở nên không liên quan.

Thứ quyết định là vòng tròn nửa cây số quanh chỗ đặt. Nhiều khu phố Sài Gòn có đủ trong vòng tròn đó.

Kiểm trước khi mua đàn

Đứng ở chỗ định đặt, nghĩ về vòng tròn nửa cây số quanh đó và đếm: có bao nhiêu loại cây ra hoa?

Cây đường phố như me, sao, bàng, lim xẹt, bằng lăng đều ra hoa. Cộng cây trong sân nhà, cây ban công hàng xóm, vườn nhỏ, cây quanh trường học, công viên, bờ kênh.

Đếm được bốn năm loại trở lên thì đặt được một hai thùng. Khu toàn nhà ống, đường nhựa, không có sân vườn nào thì nguồn hoa mỏng — nuôi một thùng để chơi thì được, nhưng đàn khó mạnh lên.

Vấn đề chính của phố không phải thiếu hoa mà là nhiệt

Đây là điều người mới ở phố hay đoán sai. Mái tôn, tường bê tông và sàn gạch giữ nhiệt tới tối, nên thùng đặt giữa sân thượng trống thì buổi chiều bên trong nóng hơn hẳn ngoài trời.

Dấu hiệu: buổi chiều ong bu thành đám ngoài cửa tổ mà không đi làm, nhiều ngày liền. Nhiều người tưởng đó là đàn đông khoẻ, thực ra là đàn đang dồn sức hạ nhiệt thay vì kiếm ăn.

Cách xử, hiệu quả hơn mọi thứ khác: mái che riêng đặt cao hơn nắp thùng một khoảng cho không khí đi qua; kê thùng lên chân cao khỏi sàn; và tránh hướng tây.

Việc thứ hai: nước

Sân thượng thành phố khô, và trong bán kính bay có thể không có nguồn nước nào. Đàn cần nước để uống và làm mát tổ.

Một khay nước nông, thả vài vật nổi để ong đậu mà không chìm, đặt cạnh thùng. Việc nhỏ nhất nhưng ở phố thì quyết định.

Việc thứ ba: hướng cửa tổ

Cửa tổ quay ra khoảng trống có cây, tránh quay thẳng sang ban công nhà bên hay lối đi chung.

Ong dú không có ngòi đốt nên không gây nguy hiểm cho hàng xóm — đó là lý do loài này nuôi được trong khu dân cư đông. Nhưng đường bay qua chỗ người qua lại thì phiền cả hai bên.

Vì sao hai thùng và năm đầu đừng lấy mật

Năm đầu là năm học: biết góc nào trên sân thượng mát thật, biết mùa nào quanh khu có hoa, biết đàn phản ứng thế nào với nắng chiều tháng ba.

Và đàn mới dời chỗ cần trọn năm đầu để xây tổ và tích dự trữ. Lấy mật năm đầu là cách làm đàn không bao giờ mạnh lên.

Nói thật về kỳ vọng

Một tổ cho khoảng ba phần mười tới một lít rưỡi mật mỗi năm, và trong phố thì thường ở nửa dưới vì nguồn hoa giới hạn.

Nuôi trong phố hợp với mục tiêu: có mật dùng trong nhà, thấy con ong mỗi ngày, và không phiền ai. Muốn tăng đàn và có sản lượng thì phải ra vùng có vườn — Hóc Môn, Bình Chánh, Củ Chi — hoặc gửi đàn ở vườn người quen.