Bắt đầu nuôi ong dú ở Quảng Bình: hai thùng và ba mùa khó

Quảng Bình cũ nay thuộc tỉnh Quảng Trị, và trung tâm hành chính của tỉnh mới đặt ở phía Quảng Bình. Đây là vùng khí hậu khắc nghiệt: gió Lào mùa hè, lũ mùa thu, rét mùa đông. Ba mùa khó trong một năm.

Bài này viết cho người sắp mua hai thùng đầu tiên ở đây, vì nếu biết trước ba mùa đó thì việc nhẹ đi rất nhiều.

Bắt đầu vào mùa xuân

Khoảng tháng 3 tới tháng 4, sau khi hết rét và trước khi gió Lào về. Đàn có mấy tháng tương đối dễ chịu để ổn định chỗ mới, rồi mới phải đối mặt với mùa khó đầu tiên.

Đừng bắt đầu vào tháng 9, tháng 10 — đó là đưa đàn vừa dời chỗ vào thẳng mùa lũ.

Đặt hai thùng ở đâu

Thứ tự ưu tiên ở vùng này khá rõ: kê cao chống lũ đứng trước, rồi mới tới chắn gió và che nắng.

Chỗ tốt nhất thường là sát tường nhà, dưới mái hiên, trên nền cao — chỗ mà nước chưa bao giờ tới. Nhà ở vùng này thường đã biết mức lũ lịch sử của khu mình; lấy mức đó rồi kê cao hơn một khoảng an toàn.

Cộng thêm: cửa tổ quay về hướng khuất gió, có mái che đủ rộng để mưa tạt không ướt thùng, và có vật chắn phía đón gió Lào mùa hè cũng như gió bắc mùa đông.

Vùng cát ven biển thì thêm một việc: tránh đặt trên nền cát trống vì cát hấp nhiệt và phản nắng, và phải có nguồn nước ngọt gần vì cát không giữ nước.

Vì sao năm đầu đừng lấy mật

Ở vùng ba mùa khó, phần dự trữ trong tổ là thứ giữ cho đàn sống qua từng quãng: qua mấy tuần gió Lào không kiếm ăn được nhiều, qua những ngày mưa lũ không ra ngoài được, qua đợt rét cuối năm.

Quy tắc đơn giản: chỉ lấy mật vào quãng đàn thật sự đầy trong mùa thuận, và không lấy từ tháng 8 trở đi. Với đàn mới mua về năm đầu thì không lấy gì cả.

Nguồn hoa: tìm ở vườn nhà, không ở rừng keo

Vùng này nhiều keo và cao su. Cả hai gần như không cho nguồn hoa đáng kể. Cái đỡ đàn là vườn nhà: chuối, mít, dừa, bưởi, hàng rào cây, cỏ hoa bờ vườn; cộng với tiêu ở vùng có trồng tiêu trụ sống, và cây rừng tự nhiên còn sót ở vùng gần Phong Nha.

Nên chỗ đặt thùng nên nghiêng về phía khu dân cư có vườn, không ra phía lô keo hay đồi cát dù rộng và thoáng.

Vì sao hai thùng

Vì năm đầu ở vùng khó là năm học. Hai thùng thì mỗi sai lầm chỉ tốn hai thùng, mà bài học thu được y như nuôi mười: biết góc nào trong vườn nhà khuất gió thật, biết nước lên tới đâu, biết đàn phản ứng thế nào trong mấy tuần mưa dai.

Đàn nào đi qua trọn một vòng ba mùa mà quân còn đông thì từ đó về sau nhẹ hơn hẳn, và tăng đàn bằng tách vào quãng thuận.

Nói thật về sản lượng

Một tổ cho khoảng ba phần mười tới một lít rưỡi mật mỗi năm, và ở vùng có ba mùa khó thì phần lớn đàn nằm ở nửa dưới của khoảng đó. Đây là nghề phụ hợp với người có vườn, không phải nghề để tính bằng sản lượng.