
Phước Long nằm dưới chân núi Bà Rá, vùng điều, cà phê và tiêu. Đây là vùng nuôi ong dú tốt, nhưng có mấy điều người trồng vườn hay nghĩ mà thực tế không đúng.
Không. Điều cho một đợt hoa lớn nhưng ngắn, rồi phần còn lại của năm thì lô điều thuần gần như không có gì.
Đàn ong dú ở yên một chỗ quanh năm và chỉ bay ba đến năm trăm mét. Nó cần nguồn rải đều chứ không cần một đợt lớn. Diện tích vườn không thay thế được sự đa dạng.
Cách làm đúng: đặt thùng ở nơi bán kính bay phủ được cả vườn điều lẫn vườn nhà, dải cây ven suối hoặc bìa rừng chân núi.
Không hiệu quả như nghĩ, và hại cho đàn. Ong dú có góp phần thụ phấn, nhưng bán kính bay ngắn của nó nghĩa là một vài thùng chỉ phủ được phần nhỏ của một lô lớn.
Quan trọng hơn: đặt thùng giữa lô là đặt nơi trống trải, nắng gắt, không nước và không nguồn hoa ngoài vụ. Đàn suy dần, và khi đàn suy thì phần thụ phấn cũng mất luôn.
Đặt ở bìa vườn, nơi có bóng và có nguồn nền, thì đàn khoẻ và vẫn làm việc trong vườn.
Đúng một phần. Đàn ong dú ít việc hơn ong mật thật, không cần can thiệp thường xuyên. Nhưng ba việc thì phải làm:
Kiểm cầu nối kiến mỗi tháng — cỏ mọc và cành vươn sẽ nối lại lúc nào không hay.
Giữ khay nước, nhất là mùa khô Đông Nam Bộ từ khoảng tháng 12 tới tháng 4.
Kiểm mái che và trụ sau mưa gió lớn.
Ba việc đó cộng lại chưa tới một giờ mỗi tháng, nhưng bỏ qua thì mất đàn.
Sai, và đây là lỗi tốn kém nhất. Lấy mật trước hoặc trong mùa khô là lấy đúng phần dự trữ đàn cần để qua quãng đói.
Ở vùng này, quãng hợp lý là cuối mùa mưa, khoảng tháng 10 tới tháng 11, khi đàn vừa qua mấy tháng nguồn hoa dồi dào.
| Người ta nghĩ | Thực tế |
|---|---|
| Vườn điều rộng là đủ hoa | Điều chỉ cho một đợt ngắn; cần nguồn nền quanh năm |
| Thả giữa lô để tăng đậu trái | Bán kính bay ngắn, lại là chỗ nắng gắt không nước — đàn suy |
| Không cần chăm gì | Ít việc nhưng có ba việc bắt buộc, chưa tới một giờ mỗi tháng |
| Lấy mật lúc nào cũng được | Lấy trước mùa khô là lấy phần dự trữ sống còn |
Chân núi Bà Rá còn rừng, và rừng là nguồn hoa nhiều loài trổ rải rác — thứ mà vườn trồng không có. Vườn nào nằm trong tầm bay tới dải rừng đó thì đã có phần nền tốt nhất mà vùng này cho.
Cộng thêm tiêu trụ sống, cà phê và vườn nhà nhiều tầng thì bộ nguồn hoa ở đây khá đầy đủ — chỉ cần đặt thùng đúng chỗ.
Không đủ một mình. Điều chỉ cho một đợt hoa ngắn, phần còn lại của năm lô điều thuần gần như trống. Cần thêm vườn nhà, cây ven suối hoặc bìa rừng.
Không. Bán kính bay ngắn nên vài thùng chỉ phủ phần nhỏ của lô, mà giữa lô lại nắng gắt, không nước, không nguồn nền — đàn suy dần.
Ít việc nhưng có ba việc bắt buộc: kiểm cầu nối kiến mỗi tháng, giữ khay nước trong mùa khô, và kiểm mái che sau mưa gió lớn.
Cuối mùa mưa, khoảng tháng 10 tới tháng 11. Lấy trước hoặc trong mùa khô là lấy đúng phần dự trữ đàn cần để qua quãng đói.
Chân núi Bà Rá còn rừng, cho nguồn hoa nhiều loài trổ rải rác quanh năm — thứ vườn trồng đơn loài không có.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Không phải một câu trả lời cho cả miền. Ranh giới nằm giữa đồng bằng, trung du và vùng núi cao — và nó rất rõ.
Dải đất này có ba mối nguy xếp gần như liên tiếp nhau trong năm, và chúng đòi ba cách xử lý ngược chiều.
Đồng bằng sông Cửu Long trông như một vùng nhưng có ba nhịp mùa riêng, và lịch chăm đàn phải theo nhịp của chỗ mình.
Vùng cây công nghiệp lớn nhất nước có rất nhiều cây, nhưng phần lớn chúng trổ hoa cùng một quãng rồi thôi. Đó là bài toán chính ở đây.
Tây Nguyên không phải một vùng đồng nhất. Chênh lệch giữa các tiểu vùng lớn tới mức có nơi nuôi rất thuận, có nơi không nuôi được.
Cảnh đẹp và nhiều hoa dại không có nghĩa là nuôi được ong dú. Bốn điều dưới đây đáng làm rõ trước khi ai đó bỏ tiền mua đàn.
Trang kiến thức về nuôi ong dú (stingless bee) tại Việt Nam.