Phan Rang: nuôi ong dú ở vùng khô nhất nước thế nào

Phan Rang nằm ở trung tâm vùng khô hạn nhất Việt Nam: nắng gần như quanh năm, mưa rất ít, và những đồi cát cùng cây bụi chịu hạn bao quanh các khu tưới tiêu.

Về nhiệt độ thì vùng này rất hợp ong dú — loài nhiệt đới không bao giờ phải lo lạnh. Nhưng khoảng cách giữa hai chỗ chỉ cách nhau vài cây số ở đây có thể là khác biệt sống còn.

Trong làng có tưới: nuôi được

Các khu dân cư và vùng canh tác có nước tưới — quanh sông Dinh, vùng nho táo, các làng có vườn — thì xanh quanh năm.

Nguồn hoa: nho và táo cho đợt theo vụ; dừa, chuối, mít, xoài, hàng rào cây trong vườn nhà cho phần nền; cây ven sông cho thêm nguồn rải rác.

Và quan trọng nhất, ở đây có nước — cả cho cây lẫn cho đàn.

Ngoài đồi khô: không nên

Vùng cây bụi chịu hạn và đồi cát thì vừa ít hoa vừa không có nước, lại nóng gay gắt vì mặt đất khô phản nhiệt.

Đặt thùng ở đó là để đàn thiếu cả ba thứ nó cần: hoa, nước và bóng che. Không có kỹ thuật nào bù được.

Hai việc quyết định ở vùng khô

Nước. Đàn cần nước không chỉ để uống mà còn để làm mát tổ. Ở đây nhiều tháng không có vũng nước nào trong bán kính bay, và đàn thiếu nước thì suy dần qua nhiều tháng mà không có dấu hiệu rõ — ca mất đàn âm thầm nhất ở vùng khô.

Một khay hoặc khạp nước nông, có nắp che bớt bốc hơi, thả vật nổi cho ong đậu, duy trì quanh năm.

Bóng che. Tấm lợp chặn được nắng trực tiếp nhưng không bằng tán cây thật, vì cây vừa che vừa giữ ẩm quanh gốc. Nếu dùng tấm lợp thì đặt cao hơn nắp thùng một khoảng cho không khí đi qua, và kê thùng cao khỏi mặt đất.

Dấu hiệu thùng quá nóng: chiều nào ong cũng bu thành đám ngoài cửa mà không đi làm.

Gió

Vùng này nhiều gió, và gió khô làm đàn mất nước nhanh hơn. Vật chắn gió ở đây có tác dụng kép: giảm sức gió và giữ ẩm quanh chỗ đặt.

Vật chắn tốt nhất là cây sống, đặt cách thùng một khoảng. Tường và tôn chắn được nhưng hấp nhiệt nên phải đặt xa hơn.

Một điểm tích cực

Không có mùa lạnh, không có lũ lớn, mùa mưa ngắn. Nghĩa là đàn ở đây không phải qua bài kiểm tra sống còn nào về thời tiết — khác hẳn đàn ở miền Bắc hay Bắc Trung Bộ.

Hai việc nước và bóng che đều là thứ người nuôi chủ động làm được. Làm đủ thì đây là vùng nuôi ổn định, chỉ là quy mô nhỏ vì nguồn hoa giới hạn trong các khu có tưới.