Đặt thùng ong dú ở Ninh Hoà: mía, dừa và đầm Nha Phu

Ninh Hoà nằm phía bắc Khánh Hoà, giữa đồng mía, vườn dừa, và đầm Nha Phu với dải rừng ngập mặn ven bờ.

Ba kiểu đất trong một vùng nhỏ, và với đàn ong dú thì chúng khác nhau rõ. Chọn đúng chỗ là phần lớn công việc.

Đồng mía: rộng nhưng trống

Mía là cây lấy thân, thu hoạch trước khi ra hoa có ý nghĩa với ong. Một cánh đồng mía rộng với đàn ong dú gần như là vùng trống.

Đây là cái bẫy mắt quen thuộc: nhìn xanh mướt nhưng không có hoa. Đặt thùng giữa đồng mía thì đàn vừa không có nguồn, vừa không có gì che nắng che gió.

Vườn dừa và vườn nhà: chỗ nên chọn

Dừa trưởng thành ra buồng liên tục nên gần như tháng nào cũng có hoa. Cộng với chuối, mít, xoài, hàng rào cây trong các làng, đó là phần nền nuôi đàn quanh năm.

Chỗ đặt tốt nhất ở vùng này là trong làng hoặc rìa làng, nơi có vườn dừa và vườn tạp, có nhà cửa chắn gió biển, và mình đi qua mỗi ngày.

Rìa đầm Nha Phu: được, nhưng phải lo nước

Dải rừng ngập mặn quanh đầm có mắm, đước và cây chịu mặn, cho hoa và là nguồn ổn định qua các năm vì không bị chuyển đổi như vườn trên bờ.

Nhưng vùng nước lợ có yêu cầu tuyệt đối: nước ngọt cho đàn. Mặt nước quanh đó mặn hoặc lợ, mà đàn cần nước ngọt để uống và làm mát tổ. Một khạp nước mưa có nắp, thả vật nổi cho ong đậu, đặt cạnh thùng.

Thêm nữa, hơi muối ăn mòn đinh vít và bản lề nhanh hơn trong đất liền — nên dùng gỗ dày, ít chi tiết kim loại, kiểm tra định kỳ.

Gió và nắng của vùng ven biển

Gió biển gần như quanh năm, và nắng thì gắt. Hai việc: vật chắn gió bằng cây sống đặt cách thùng một khoảng; và mái che đặt cao hơn nắp thùng cho thoáng, tốt nhất là có tán cây thật.

Dấu hiệu thùng quá nóng: buổi chiều ong bu thành đám ngoài cửa mà không đi làm, nhiều ngày liền.

Nhịp mùa

Như cả dải Nam Trung Bộ, mưa dồn vào khoảng tháng 9 tới tháng 12, kèm bão. Chuẩn bị trước: kê cao hơn mức ngập từng thấy, cố định chân trụ, mái dốc thoát nước, và không lấy mật vào cuối mùa mưa.

Quãng đầu năm khô mát, cây vườn trổ, là quãng tốt nhất và hợp để tách đàn.

Một cách kiểm nhanh trước khi đặt thùng

Đứng ở chỗ định đặt, nhìn quanh trong tầm mắt và đếm xem có bao nhiêu loại cây đang hoặc sắp ra hoa. Không tính mía, không tính lúa, không tính rừng keo.

Đếm được từ bốn năm loại trở lên, trong đó có ít nhất một loại cho hoa gần như quanh năm như dừa hoặc chuối, thì chỗ đó nuôi được. Đếm được một hai loại thì nên tìm chỗ khác trước khi mua đàn.

Phép đếm này thô nhưng đúng với thực tế của loài chỉ bay ba tới năm trăm mét, và nó tránh được sai lầm phổ biến nhất: chọn chỗ theo diện tích thay vì theo số loài cây.