Đặt thùng ong dú ở Ngã Bảy: xứ bảy ngả kênh

Ngã Bảy mang tên đúng nghĩa đen: bảy con kênh gặp nhau tại một điểm, và cả vùng quanh đó là mạng kênh rạch dày đặc với vườn cam sành, mít, dừa xen kẽ. Nay thuộc Cần Thơ sau khi Hậu Giang sáp nhập.

Với người nuôi ong dú, kiểu đất này đặt ra một câu hỏi mà vùng đất liền khô ráo không có: đặt thùng ở đâu khi phần lớn mặt đất đều thấp và mực nước thì lên xuống theo con nước?

Đất ở đây chia làm ba

Liếp vườn — phần đất đắp cao để trồng cây, cao hơn mặt kênh khoảng một mét hoặc hơn. Đây là chỗ duy nhất nên đặt thùng.

Bờ kênh — dải hẹp sát mép nước, thấp, hay sạt và ngập khi nước lớn. Tiện đi lại nên nhiều người tiện tay đặt ở đây, và đó là lỗi hay gặp nhất.

Mương giữa các liếp — luôn có nước, ẩm, muỗi. Không đặt.

Vì sao phải là giữa liếp, không phải mép liếp

Đặt giữa liếp, dưới tán cam hoặc mít, thùng được ba thứ cùng lúc: cao hơn mực nước cao nhất, có tán che nắng chiều, và khuất gió thổi dọc theo mặt kênh.

Đặt ở mép liếp sát nước thì mất cả ba. Gió dọc kênh mạnh hơn người ta tưởng, đặc biệt ở khúc kênh rộng, và hơi nước bốc lên làm chỗ đó ẩm hơn giữa vườn.

Trụ đặt thùng nên chôn sâu và chắc — đất liếp là đất đắp, mềm, trụ cắm hời hợt thì nghiêng dần sau vài tháng mưa.

Con nước và mùa nước

Vùng này chịu ảnh hưởng của thuỷ triều qua hệ kênh, cộng với mùa nước từ khoảng tháng 8 tới tháng 11. Mực nước cao nhất trong năm mới là mốc phải lấy khi chọn độ cao đặt thùng, không phải mực nước ngày mình đi đặt.

Cách làm đơn giản: hỏi chủ vườn nước lớn nhất mấy năm gần đây lên tới đâu, rồi đặt cao hơn mốc đó thêm nửa mét.

Nguồn hoa của vùng kênh rạch

Cam sành là cây chủ lực, nhưng như mọi cây có múi, nó chỉ trổ vài tuần. Phần nền là mít, dừa, chuối trong vườn nhà, cây tạp mọc dọc bờ kênh, và những vườn nhỏ xen kẽ trồng đủ thứ.

Chính cái xen kẽ đó là lợi thế: mạng kênh chia đất thành hàng trăm mảnh nhỏ, mỗi nhà trồng một kiểu, nên trong bán kính bay ba bốn trăm mét thường có rất nhiều loại cây khác nhau.

Mặt trái

Vườn cam sành thâm canh xịt thuốc dày, và đây là vấn đề thật chứ không phải lo xa. Nếu vườn quanh mình làm cam thương phẩm quy mô lớn thì nên đặt thùng lệch về phía vườn tạp hoặc vườn dừa, và hỏi hàng xóm lịch xịt.

Kiến và mối cũng nhiều hơn ở vùng ẩm này — trụ đặt thùng nên có gờ chặn kiến, kiểm mỗi tháng.