Đặt thùng ong dú ở Nam Trà My: chọn theo tầng độ cao

Nam Trà My là huyện núi cao phía tây nam Quảng Nam, nay thuộc Đà Nẵng. Vùng sâm Ngọc Linh nằm ở tầng cao nhất, còn phía dưới là các thung lũng theo sông suối với quế và vườn nhà.

Chênh lệch độ cao trong huyện rất lớn, và với ong dú thì đó không phải chuyện nhỏ — nó là ranh giới nuôi được hay không.

Ba tầng

Cách xác định tầng mà không cần đo

Nhìn cây quanh nhà. Nơi nào mít, chuối ra buồng đều, cây ăn trái nhiệt đới lớn tốt thì đủ ấm. Nơi trồng sâm, cây thuốc xứ lạnh, rau ôn đới thì đã ngoài vùng của loài này.

Cách này đáng tin hơn ước lượng độ cao bằng mắt, vì cây phản ánh đúng số ngày mát trong năm — thứ mà đàn ong cũng chịu.

Trong thung lũng thì đặt ở đâu

Vườn nhà trong xóm, gần suối — có nguồn nước, có cây nhiều loại, và thung lũng thì khuất gió hơn sườn.

Cách xa vùng đọng sương. Ở địa hình núi, sương đọng ở đáy hẹp và tan muộn. Chỗ tan sương sớm là chỗ khô ráo hơn và ít mốc hơn.

Có nắng sớm lọt xuống. Thung lũng sâu và hẹp thì mặt trời lên muộn; chọn phía sườn đón nắng sáng.

Đây là ba tiêu chí có thể mâu thuẫn nhau, và chỗ đúng là chỗ cân được cả ba — thường là sườn thấp thoai thoải phía đông, gần suối nhưng cao hơn đáy.

Nguồn hoa

Rừng còn nhiều ở đây, và rừng nhiều tầng nhiều loài là nguồn tốt nhất — nhưng chỉ phần rừng ở tầng thấp mới nằm trong tầm bay của đàn đặt trong thung lũng.

Cộng thêm vườn nhà: chuối, mít, cây ăn trái, cây tạp. Quế thì như mọi lô chuyên canh khai thác theo chu kỳ — không phải nguồn để trông vào.

Về rừng và đất

Nhiều diện tích ở đây thuộc rừng được bảo vệ. Đặt thùng trên đất vườn của mình hoặc đất được phép; gần rừng là đủ vì đàn bay ba đến năm trăm mét.

Nếu nhà ở tầng cao

Phương án thực tế là đặt đàn ở vườn người quen dưới thung lũng, hoặc trên phần đất mình có ở thấp. Ba việc duy trì cộng lại chưa tới một giờ mỗi tháng nên không cần có mặt hằng ngày.

Cố nuôi ở tầng cao thì chỉ tốn tiền mua đàn — đó là giới hạn sinh học, không phải chuyện kỹ thuật bù được.

Và phần khó chung của Trung Trung Bộ

Ngay cả trong thung lũng ấm, vùng này vẫn có mưa bão cuối năm và đợt lạnh sau đó. Trụ chôn sâu, mái buộc chặt, chỗ đặt khuất gió bắc, và không lấy mật từ khoảng tháng 10.

Đường đi cũng là một tiêu chí

Ở huyện núi, chỗ đặt tốt về mặt khí hậu mà mùa mưa không tới được thì vẫn là chỗ sai. Ba việc duy trì tuy nhẹ nhưng phải làm được quanh năm, kể cả tháng mưa nhiều nhất.

Chọn chỗ nằm trên tuyến mình vẫn đi lại — gần nhà, gần rẫy quen, gần đường mòn dùng thường xuyên. Chỗ đẹp mà phải lội nửa buổi mới tới thì vài tháng sau sẽ thành chỗ không ai ghé.