Một năm nuôi ong dú ở Mỏ Cày: nhịp của xứ dừa

Mỏ Cày là vùng dừa dày nhất của Bến Tre cũ, nay thuộc Vĩnh Long. Vườn dừa nối vườn dừa, xen bưởi, chuối, cacao, và mương liếp chằng chịt.

Với đàn ong dú, đây là kiểu vùng dễ chịu nhất: dừa ra buồng liên tục nên nhịp cả năm êm hơn hẳn vùng chuyên canh cây theo vụ.

Vì sao xứ dừa lại êm

Ở vùng chuyên canh một loại cây ăn trái, cả vùng trổ cùng lúc rồi tắt: đàn có một đợt dồn dào rồi phải cầm cự nhiều tháng.

Dừa thì khác. Một cây trưởng thành ra buồng liên tục, buồng này chưa tàn thì buồng khác đã nhú. Cả vườn mấy trăm cây thì gần như tháng nào cũng có hoa.

Thêm nữa, vườn dừa ở đây hiếm khi thuần: dưới tán có chuối, cacao, bưởi, dứa; bờ mương có bần, dừa nước, cỏ hoa. Tầng dưới lộn xộn đó mới là chỗ đàn kiếm ăn nhiều nhất.

Quãng phải để ý thứ nhất: hạn mặn

Vùng này nằm giữa các cửa sông, nên mùa khô mặn theo triều vào sâu. Mặn không tác động trực tiếp lên đàn, nhưng làm nước ngọt khan trong bán kính bay và làm cây giảm ra hoa.

Cách xử rẻ và hiệu quả: một lu hoặc khạp hứng nước mưa có nắp, đặt cạnh chỗ đặt thùng, thả vật nổi cho ong đậu. Nhà vùng này vốn đã trữ nước mưa, chỉ cần chừa một phần cho đàn.

Quãng phải để ý thứ hai: mưa nhiều cuối năm

Mưa dày và triều cường làm vườn ẩm hơn, kiến hoạt động mạnh hơn, và nguồn hoa giảm so với đầu năm.

Ba việc: kê cao ngang tầm hông trở lên, mái che dốc thoát nước hẳn, và kiểm đường kiến ở chân trụ mỗi lần ra vườn. Và không lấy mật trong quãng này.

Chỗ đặt trong vườn dừa

Giữa mặt liếp, kê cao, dưới tán có nắng sớm lọt xuống. Tránh sát bờ mương vì ẩm liên tục dễ gây mốc trong thùng.

Và tránh đặt ngay dưới hình chiếu tán của cây dừa già: bẹ và trái khô rơi từ trên cao xuống nắp thùng là mất cả đàn. Đặt lệch ra khỏi tán, hoặc chọn chỗ có cây còn thấp.

Thuốc trị sâu bệnh trên dừa

Vườn dừa bị đuông và bọ cánh cứng thì chủ vườn phải xử lý. Đây là chuyện sinh kế, không trách được.

Cách sống chung: biết lịch của vườn nhà và vườn kế bên, đóng cửa tổ trong buổi phun rồi mở lại hôm sau. Một lời nhờ chủ vườn bên cạnh nhắn trước có tác dụng hơn mọi biện pháp kỹ thuật.