Cây gì nuôi ong dú ở Long Khánh: vương quốc trái cây

Long Khánh là vùng trái cây nổi tiếng của Đồng Nai: sầu riêng, chôm chôm, măng cụt, bơ, mít, và cả cà phê tiêu ở một số nơi. Đất đỏ bazan, mưa đều, vườn dày.

Với đàn ong dú thì đây là một trong những vùng thuận nhất nước. Nhưng thuận không có nghĩa là không phải tính, và chỗ phải tính nằm ở lịch chăm sóc vườn.

Vì sao vườn Long Khánh hợp tới vậy

Không phải vì một loại cây nào, mà vì cách trồng. Vườn ở đây hiếm khi thuần: sầu riêng xen chôm chôm, măng cụt dưới tán, bơ và mít ở bờ, cà phê hoặc tiêu ở góc.

Nhiều tầng cây nghĩa là nhiều loài, mà nhiều loài nghĩa là hiếm có tháng nào cả vườn không có gì ra hoa. Với một loài chỉ bay ba tới năm trăm mét, đó là điều kiện quan trọng hơn mọi thứ khác.

Thêm nữa, vườn nhiều tầng thì rợp, mát, giữ ẩm, và có khoảng sáng lọt xuống — đúng kiểu môi trường ong dú tự chọn.

Mặt phải tính: vườn chuyên canh được chăm dày

Sầu riêng và chôm chôm là cây đòi hỏi chăm sóc kỹ, nhất là giai đoạn ra hoa đậu trái — đúng lúc đàn ong hoạt động mạnh nhất trong năm.

Đây không phải chuyện đúng sai: chủ vườn phải bảo vệ vụ của mình. Nhưng với đàn ong đặt giữa vườn chuyên canh thì rủi ro là thật.

Cách sống chung mà người nuôi lâu năm ở đây làm: đặt thùng ở rìa vườn, gần hàng rào, gần vườn tạp hoặc khu nhà ở, thay vì giữa vườn. Bán kính bay vài trăm mét là quá đủ để đàn tới được cả vườn, mà tránh được phần lớn rủi ro trực tiếp.

Việc thứ hai: biết lịch xử lý của vườn nhà và vườn kế bên, đóng cửa tổ trong buổi phun rồi mở lại hôm sau. Nghe thủ công nhưng đó là biện pháp có tác dụng nhất, và nó chỉ tốn một lời nhờ chủ vườn bên cạnh nhắn trước.

Đừng dọn sạch cỏ dưới tán

Nhiều vườn dọn sạch cỏ cho gọn. Với cây trồng thì có lý do, nhưng với đàn ong thì mỗi lần dọn sạch là mất một nguồn nhỏ nhưng liên tục.

Không ai bảo chủ vườn phải để cỏ cả vườn. Nhưng giữ một dải ở bờ lô, bờ suối hoặc một góc không dùng tới là việc gần như không tốn gì — và đó cũng là chỗ đặt thùng tốt nhất.

Mùa khô

Quãng tháng 12 tới tháng 3 ở đây không gắt như Bình Thuận hay Gia Lai, nhưng vẫn là quãng nguồn hoa thấp. Hai việc: bóng che buổi chiều, và một nguồn nước ngọt trong bán kính bay. Và không lấy mật trước quãng này.

Quy mô

Đây là vùng tách đàn được đều đặn nhờ nguồn hoa nhiều tầng. Một tổ vẫn cho khoảng ba phần mười tới một lít rưỡi mật mỗi năm — con số đó không kê lên được — nhưng số đàn tăng được qua từng năm, và đó mới là con đường của nghề này.