Đặt thùng ong dú ở Long An: đất phèn và mùa nước

Long An từ tháng 7 năm 2025 thuộc tỉnh Tây Ninh, và trung tâm hành chính của tỉnh mới đặt ở phía Long An. Nhưng với người nuôi ong thì điều đáng nói vẫn là đất: vùng này trải từ ven Thành phố Hồ Chí Minh xuống tới vùng trũng phèn Đồng Tháp Mười, và hai đầu đó khác nhau rõ.

Vùng ven đô và vùng vườn: Bến Lức, Đức Hoà, Cần Đước

Đây là vùng có vườn: chanh không hạt Bến Lức, thanh long Châu Thành, đậu phộng Đức Hoà, dừa và cây ăn trái ven sông Vàm Cỏ. Nguồn hoa khá và tương đối đều.

Chỗ đặt hợp là trong vườn hoặc sát vườn nhà, trên phần đất cao. Tránh rìa giáp ruộng lúa — ruộng lúa không cho nguồn hoa cho ong dú mà lại là nơi gần hoạt động xử lý đồng ruộng nhất.

Với vườn thanh long thì có một lưu ý riêng: đây là cây được chăm sóc dày, và nhiều vườn chong đèn ban đêm để xử lý ra hoa trái vụ. Không nên đặt thùng ngay giữa vườn thanh long — đặt ở rìa vườn hoặc trong vườn tạp cạnh đó thì đàn vẫn hưởng nguồn hoa mà tránh được phần lớn xáo trộn.

Vùng trũng phèn Đồng Tháp Mười: ba thứ phải giải quyết

Các huyện phía tây bắc — Tân Hưng, Vĩnh Hưng, Mộc Hoá, Tân Thạnh — nằm trong vùng trũng Đồng Tháp Mười. Đất phèn, tràm, sen, lúa, và mùa nước hằng năm.

Một: mùa nước. Từ khoảng tháng 8 tới tháng 11, nước từ thượng nguồn về. Nguyên tắc kê thùng phải theo mức nước cao nhất từng thấy, không phải mức năm ngoái. Làm chắc một lần bằng trụ bê tông hoặc cột chôn sâu, rồi để yên nhiều năm — đừng tính chuyện dời thùng mỗi mùa nước, vì dời chỗ làm đàn mất định hướng đúng lúc nguồn hoa cũng kém.

Hai: nước phèn. Đàn ong cần nước ngọt để uống và làm mát tổ. Nước trong kênh vùng phèn có thể không hợp. Một khạp hứng nước mưa có nắp, đặt cạnh thùng, thả vật nổi cho ong đậu — việc nhỏ nhưng ở vùng này thì quyết định.

Ba: nguồn hoa theo mùa nước. Tràm và cây bản địa vùng trũng ra hoa theo đợt. Sau khi nước rút thì đồng cỏ và cây bờ kênh bùng lên. Quãng cuối năm sang đầu năm thường là quãng đàn lên quân tốt nhất ở đây.

Một sai lầm phổ biến ở vùng đồng

Thấy đồng ruộng rộng rãi thoáng đãng nên đặt thùng ra giữa đồng cho "sạch sẽ, thoáng mát". Đó là chỗ tệ nhất có thể chọn: không có nguồn hoa cho ong dú, không có gì che nắng che gió, gần hoạt động xử lý đồng ruộng nhất, và xa nhà nên không ai phát hiện bất thường sớm.

Nguyên tắc ở vùng này — và thật ra ở mọi vùng: đặt gần nơi có nhiều loại cây và gần chỗ mình đi qua mỗi ngày. Vườn tạp quanh nhà giá trị hơn cả trăm hecta ruộng.

Kỳ vọng thực tế

Vùng vườn phía đông nuôi tốt, tương đương các vùng miệt vườn khác. Vùng trũng phèn thì nguồn hoa theo đợt rõ rệt và có mùa nước, nên đàn phải qua một quãng cầm cự mỗi năm — nuôi được nhưng cần chuẩn bị kỹ hơn.

Một tổ vẫn cho khoảng ba phần mười tới một lít rưỡi mật mỗi năm. Cái tăng được là số đàn qua tách, mà tách thì cần đàn mạnh — nên mọi thứ lại quay về chỗ đặt và nguồn hoa quanh thùng.