Lào Cai, Sa Pa nuôi ong dú được không? Trả lời thẳng

Câu hỏi này nên được trả lời thẳng, vì đã có người mua đàn về rồi mất sau mùa đông đầu tiên.

Sa Pa và các vùng cao của Lào Cai: không nên nuôi ngoài trời. Vùng thấp ven sông Hồng, Bảo Yên, Bảo Thắng, Văn Bàn: khó nhưng có thể, ở quy mô nhỏ và phải chuẩn bị kỹ.

Lý do nằm ở sinh học của con vật, không phải ở tay nghề người nuôi.

Vì sao vùng cao không được

Ong dú là loài nhiệt đới. Nó không kết cụm sinh nhiệt hiệu quả như ong mật phương bắc, không có cơ chế qua mùa lạnh kéo dài. Gặp lạnh thì đàn co lại, ngừng ra ngoài, tiêu dần dự trữ. Lạnh dài thì suy và chết.

Sa Pa nằm ở khoảng một nghìn năm trăm mét, mát quanh năm, mùa đông có băng giá và có năm có tuyết. Mù Cang Chải, các xã vùng cao Bát Xát, Si Ma Cai cũng vậy. Đó không phải "khó" mà là ngoài giới hạn của loài này.

Và đây chính là điều kiện làm nên thế mạnh thật của vùng: chè Shan tuyết cổ thụ, thảo quả, đào mận, rau ôn đới, ruộng bậc thang. Những thứ đó cần khí hậu mà ong dú không sống nổi.

Vùng thấp thì sao

Tỉnh Lào Cai nay gồm cả Yên Bái cũ, nên có cả vùng thấp ven sông Hồng và sông Chảy: Bảo Yên, Bảo Thắng, Văn Yên, Trấn Yên. Những nơi này thấp hơn nhiều, nóng vào mùa hè, trồng được quế, chuối, mít, cây ăn trái nhiệt đới.

Ở đó ong dú nuôi được — với ba điều kiện quen thuộc của miền Bắc: đàn đủ dự trữ trước mùa đông, đặt sát tường nhà hoặc dưới mái hiên chắn gió bắc, và che mưa phùn mà không bọc kín.

Quy mô thực tế vẫn là vài thùng vườn nhà. Đây không phải vùng cho sản lượng.

Mật ong bán ở Sa Pa là mật gì

Vùng này có nghề ong thật và lâu đời, nhưng là của các loài ong khác: ong mật nuôi thùng, ong rừng bản địa, và mật ong bạc hà nổi tiếng ở cao nguyên đá phía Hà Giang cũ. Những thứ đó đều có giá trị riêng.

Mật ong dú bán cho khách du lịch ở Sa Pa gần như chắc chắn là hàng chở từ vùng nuôi phía nam lên. Không có gì sai trong việc đó, miễn người bán nói đúng. Người mua muốn chắc thì hỏi hai câu: đàn nuôi ở đâu, và có xem được chỗ nuôi không.

Nếu vẫn muốn thử ở vùng cao

Có người nuôi được số ít trong nhà, trong phòng kín giữ được nhiệt, hoặc trong nhà kính. Đó là nuôi để quan sát, không phải để có sản lượng, và cần chấp nhận rằng đàn sẽ không phát triển như ở vùng nóng.

Điều không nên làm là mua đàn từ miền Nam chở thẳng lên rồi để ngoài vườn qua mùa đông. Đàn vừa phải thích nghi nguồn hoa mới, vừa gặp điều kiện vốn đã ngoài giới hạn — đó là cách chắc chắn mất tiền và mất luôn niềm tin vào nghề.

Ai ở vùng cao mà muốn theo nghề này nghiêm túc thì phương án thực tế là đặt đàn ở vùng thấp hơn trong tỉnh, hoặc gửi ở vườn người quen dưới đó.