Lạng Sơn nuôi ong dú được không? Nói rõ cả hai vế

Lạng Sơn là tỉnh miền núi biên giới phía bắc, có na Chi Lăng, hồi, quýt Bắc Sơn, thạch đen, và nhiều núi đá vôi. Mùa đông ở đây rét sâu, có những năm băng giá ở các đỉnh cao.

Câu hỏi nuôi ong dú được không nên trả lời rõ cả hai vế, vì đã có người mua đàn rồi mất sau mùa đông đầu tiên.

Vế thứ nhất: đây là vùng khó

Ong dú là loài nhiệt đới. Nó không có cơ chế qua mùa lạnh kéo dài — đàn co lại trong tổ, ngừng ra ngoài, tiêu dần dự trữ. Vài ngày rét thì đàn khoẻ chịu được; một hai tuần rét đậm kèm ẩm thì đàn yếu không qua nổi.

Lạng Sơn có mùa đông dài và rét hơn đồng bằng Bắc Bộ, nhiều xã ở độ cao đáng kể. Đây là giới hạn sinh học, không phải chuyện tay nghề hay kỹ thuật chưa đủ tốt.

Nên nói thẳng: đây không phải vùng để làm nghề nuôi ong dú, và ai tính chuyện trại thì nên cân nhắc vùng khí hậu nóng.

Vế thứ hai: vẫn có chỗ nuôi được ở quy mô nhỏ

Tỉnh này không đồng nhất. Các thung lũng thấp, khuất gió, quanh thành phố Lạng Sơn, Hữu Lũng, Chi Lăng — nơi trồng được na, chuối, mít và cây ăn trái nhiệt đới ra trái đều — ấm hơn hẳn vùng cao Đình Lập, Bình Gia trên cao.

Ở những thung lũng đó, nuôi một hai thùng trong vườn nhà là việc làm được, với ba điều kiện quen thuộc:

Đàn phải đủ dự trữ trước tháng 11, nghĩa là không lấy mật từ tháng 8 trở đi và năm đầu thì không lấy gì.

Đặt sát tường nhà hướng nam hoặc dưới mái hiên, chắn được gió mùa đông bắc, tận dụng tường giữ nhiệt về đêm.

Che mưa phùn nhưng không bọc kín thùng, vì hơi nước đọng lại thì ẩm cộng lạnh còn hại hơn lạnh khô.

Về mật ong bán ở Lạng Sơn

Vùng này có nghề ong thật và lâu đời, nhất là mật ong hoa hồi và mật ong rừng núi đá. Đó là sản phẩm có giá trị riêng, nhưng là của các loài ong khác.

Ong dú là loài không ngòi, con nhỏ hơn nhiều, mật lỏng hơn và chua rõ hơn, và một tổ chỉ cho khoảng ba phần mười tới một lít rưỡi mỗi năm. Mật ong dú bán ở đây gần như chắc chắn là hàng chở từ vùng nuôi phía nam ra.

Người mua muốn chắc thì hỏi hai câu: đàn nuôi ở đâu, và có xem được chỗ nuôi không. Người nuôi thật trả lời hai câu đó rất dễ dàng.

Nếu vẫn muốn thử

Bắt đầu bằng đúng một thùng, mua vào mùa xuân sau khi hết rét, từ người nuôi ở miền Bắc và gần nhất có thể. Đặt ở thung lũng thấp, sát tường nhà, và xem đàn qua mùa đông đầu tiên thế nào.

Đừng mua đàn từ miền Nam chở thẳng ra rồi để ngoài vườn qua đông — đàn vừa phải thích nghi nguồn hoa mới vừa gặp mùa đông vốn đã ngoài giới hạn, đó là cách chắc chắn mất tiền.