Đặt thùng ong dú quanh hồ Lắk: trũng, sườn hay buôn

Hồ Lắk là hồ nước ngọt tự nhiên lớn giữa cao nguyên, quanh hồ là ruộng lúa nước, buôn làng và những sườn đồi còn cây rừng. Đây là cảnh hiếm ở Tây Nguyên — lúa nước thay vì cà phê.

Với người đặt thùng, vùng này đòi đọc đúng ba tầng đất nằm rất gần nhau.

Ba tầng và cách xử

Sương mù buổi sáng là yếu tố quyết định

Mặt hồ rộng nên sáng nào cũng có sương, và ở tầng trũng thì sương dày và tan muộn. Với thùng ong, sương dày kéo dài nghĩa là ẩm lâu, và ẩm lâu thì mốc.

Tầng cao hơn — buôn làng, vườn trên nền cao — thì sương tan sớm hơn và có nắng sớm lọt xuống. Chênh lệch vài chục mét độ cao ở đây tạo ra khác biệt thật.

Cách kiểm không cần thiết bị: đi ra chỗ định đặt vào một buổi sáng và xem sương ở đó tan lúc mấy giờ so với chỗ khác. Chỗ tan sớm là chỗ đúng.

Bốn việc chống ẩm

Kê cao trên trụ riêng, không đặt sát đất. Mái dốc hẳn, cao hơn nắp thùng cho không khí đi qua. Chọn chỗ có nắng sớm chứ không phải chỗ rợp suốt ngày. Thùng gỗ dày, ghép khít.

Ở vùng nhiều sương, chỗ mát mà không bao giờ khô là chỗ tệ nhất.

Ruộng lúa nước không cho nguồn hoa

Lúa thụ phấn nhờ gió, hoa không có mật. Diện tích lúa quanh hồ không đóng góp gì cho đàn, và vụ lúa còn có xử lý thuốc.

Nguồn thật là vườn trong buôn làng — cây ăn trái, chuối, cây tạp, hàng rào cây — cộng với cây rừng trên sườn đồi. Đó là lý do phải đặt ở tầng cao chứ không phải tầng trũng.

Đêm lạnh hơn vùng thấp

Đây là cao nguyên, nên chênh nhiệt ngày đêm lớn và mùa khô có những đêm khá lạnh. Không tới mức nguy hiểm như miền Bắc, nhưng đủ để nên chọn chỗ khuất gió.

Vườn trong buôn, có nhà cửa và cây chắn, giải được cả gió lẫn sương — thêm một lý do nữa để chọn tầng đó.

Mùa trong năm

Nhịp Tây Nguyên: mưa từ khoảng tháng 5 tới tháng 10, khô từ tháng 11 tới tháng 4. Mùa mưa thì chống ẩm là việc chính; mùa khô thì chắn gió và giữ khay nước.

Lấy mật vào cuối mùa mưa, khoảng tháng 10 tới tháng 11.

Và một nguyên tắc chung

Chọn chỗ kỹ một lần rồi để yên. Ong dú định vị cửa tổ rất chính xác; dời thùng trong bán kính bay thì ong thợ đang ra ngoài quay về chỗ cũ và mất.