La Gi: vùng thanh long và vùng ven rừng khác nhau ra sao

La Gi nằm ven biển phía nam Bình Thuận cũ, nay thuộc Lâm Đồng. Quanh đó là thanh long, dừa, điều và dải cây rừng thấp ven biển.

Người mới hay nghĩ vùng thanh long mênh mông thì nguồn hoa dồi dào. Thực tế thì ngược lại, vì một lý do sinh học đơn giản.

Hoa thanh long nở về đêm

Thanh long nở hoa vào ban đêm và tàn trước hoặc ngay sau khi trời sáng. Nó được thụ phấn bởi nhóm sinh vật hoạt động đêm, không phải bởi ong hoạt động ban ngày.

Ong dú kiếm ăn ban ngày. Nghĩa là dù đứng giữa hàng nghìn trụ thanh long, đàn vẫn gần như không khai thác được gì từ chúng.

Đây là kiểu đất nhìn thì kín cây mà với đàn ong thì trống — và nó khác hẳn trường hợp cây ra hoa ngắn ngày, vì cây ngắn ngày ít ra còn cho một đợt.

Thêm chuyện chong đèn

Nhiều vườn thanh long chong đèn ban đêm để điều khiển ra hoa trái vụ. Việc đó không ảnh hưởng trực tiếp tới đàn ong dú vì đàn ngủ trong tổ ban đêm, nhưng nó cho thấy mức độ thâm canh của vườn — và thâm canh thì đi kèm lịch xử lý dày.

So hai kiểu đất

Vùng ven rừng và vườn nhà

Dải cây rừng thấp ven biển, các xóm có vườn dừa và điều, cùng cây tạp quanh nhà — đó là nơi có nguồn hoa ban ngày thật sự, trổ rải rác nhiều quãng trong năm.

Và vì mật độ thâm canh thấp hơn nên rủi ro hoá chất cũng thấp hơn.

Phần ven biển: gió và nước

La Gi sát biển nên phải tính gió biển và hơi muối: đặt sau vật chắn bằng cây sống, cửa tổ quay hướng khuất, hạn chế phần kim loại trên thùng, và mái che cố định chắc.

Nước ngọt cũng là việc phải chủ động — một khay nông đựng nước mưa hứng trữ, duy trì quanh năm, vì nước mặt gần biển thường lợ.

Nếu chỉ có đất trong vùng thanh long

Không phải ai cũng chọn được. Nếu vườn nhà nằm giữa khu thanh long thì cách làm là tạo nguồn ngay tại chỗ: trồng chuối rải nhiều chỗ, giữ và trồng thêm cây ăn trái quanh nhà, giữ hàng rào cây.

Quy mô khi đó là một hai thùng sát nhà, chứ không phải nhiều hơn. Và vẫn phải hỏi lịch xử lý của vườn xung quanh.

Nhịp mùa của vùng này

Đây là vùng khô hạn của Nam Trung Bộ, mưa ít và dồn vào cuối năm. Nghĩa là quãng khó dài hơn phần lớn các vùng khác: từ khoảng tháng 1 tới tháng 8 nắng nhiều, nguồn hoa thưa dần.

Hai việc xuyên suốt quãng đó: khay nước ngọt không được cạn, và bóng che phải là tán cây thật chứ không chỉ tấm lợp.

Lấy mật thì chỉ ở cuối mùa mưa, khoảng tháng 11 tới tháng 12, và chỉ khi đàn thật sự khoẻ — vùng có quãng khó dài thì giữ đàn quan trọng hơn lấy thêm mật.