Một năm nuôi ong dú ở Krông Pắc: xứ sầu riêng Đắk Lắk

Krông Pắc là vùng sầu riêng lớn của Đắk Lắk, trồng xen cà phê, tiêu, và cây ăn trái. Đất đỏ bazan, khí hậu cao nguyên với mùa khô rõ rệt.

Một năm của đàn ong ở đây có nhịp khá đẹp: hai đợt hoa mạnh nối nhau, rồi một quãng khô phải chuẩn bị trước.

Hai đợt hoa nối nhau: lợi thế của vườn xen

Cà phê trổ khoảng hai tuần sau đợt tưới cuối mùa khô. Ngay sau đó sầu riêng và bơ ra hoa, kéo dài hơn.

Nhờ trồng xen mà hai đợt nối nhau, đàn không bị hụt giữa chừng như ở vùng chuyên canh thuần một loại. Đây là lợi thế thật của kiểu vườn Tây Nguyên nhiều tầng.

Nhưng đó cũng là quãng vườn được chăm dày nhất

Sầu riêng đòi hỏi chăm sóc kỹ, nhất là giai đoạn ra hoa đậu trái. Và đó chính là lúc đàn ong hoạt động mạnh nhất.

Cách sống chung mà người nuôi lâu năm làm: đặt thùng ở rìa vườn, gần vườn tạp hoặc khu nhà ở, thay vì giữa vườn chuyên canh. Bán kính bay ba tới năm trăm mét là quá đủ để đàn hưởng nguồn hoa cả vườn.

Cộng thêm việc nắm lịch xử lý của vườn nhà và vườn kế bên, đóng cửa tổ trong buổi phun rồi mở lại hôm sau.

Quãng khô: chuẩn bị từ tháng 11

Mùa khô cao nguyên có gió đông bắc thổi liên tục, khô và mạnh, đêm xuống thấp hơn ngày nhiều. Suối cạn, nguồn hoa giảm.

Ba việc, làm từ trước chứ không đợi khô mới làm: đặt thùng sau vật chắn gió; chuẩn bị khay nước ngọt; và không lấy mật từ tháng 11 trở đi để đàn giữ dự trữ.

Đàn nào đi qua mùa khô với quân còn đông thì vụ hoa cà phê ngay sau đó sẽ tận dụng được trọn vẹn. Đàn suy thì vụ hoa mạnh tới mấy cũng không kịp hưởng.

Cửa sổ tách đàn

Khoảng tháng 5 tới tháng 9, khi mưa đều và nguồn hoa từ cây xen còn tốt. Cả đàn mẹ lẫn đàn con có mấy tháng để hồi trước khi mùa khô về.

Tách vào cuối mưa hoặc đầu khô là đẩy hai đàn non vào quãng khó nhất khi chưa kịp ổn định.

Nói thật về sản lượng

Vùng này thuận và tách đàn được đều, nhưng một tổ vẫn chỉ cho khoảng ba phần mười tới một lít rưỡi mật mỗi năm. Con số đó không kê lên được bằng kỹ thuật hay bằng vụ hoa mạnh.

Con đường tăng vẫn là tăng số đàn qua từng năm — và điều đó phụ thuộc vào việc đàn có qua mùa khô khoẻ hay không.