Kiên Giang: nuôi ong dú ở Phú Quốc khác đất liền sao

Kiên Giang cũ nay thuộc tỉnh An Giang, và trung tâm hành chính của tỉnh mới đặt ở phía Kiên Giang. Vùng này có gần như đủ mọi kiểu địa hình: đồng bằng lúa, rừng tràm U Minh Thượng, núi đá ven biển Hà Tiên, và đảo Phú Quốc.

Hai nơi đáng so nhất là đảo và đất liền — vì chúng đòi hỏi hai bộ chuẩn bị khác nhau.

Phú Quốc: nguồn hoa tốt, nhưng gió và mùa khô gắt

Đảo có thứ mà đồng bằng không có: rừng nguyên sinh còn khá rộng ở phía bắc, cộng với tiêu Phú Quốc, điều, sim, và cây vườn quanh khu dân cư. Cây rừng bản địa ra hoa rải rác quanh năm theo nhịp tự nhiên, không phụ thuộc mùa vụ canh tác.

Ba thứ phải tính khi đặt thùng ở đảo:

Gió biển. Đảo thì hầu như chỗ nào cũng có gió, và mùa gió chướng thì rất mạnh. Cửa tổ hứng gió trực diện làm đàn tốn sức, ngày gió lớn gần như không đi làm được. Đặt sau vật chắn — nhà, hàng rào kín, bụi cây dày — là việc bắt buộc.

Mùa khô dài. Đảo có mùa khô kéo dài và gắt, khoảng tháng 11 tới tháng 4. Nguồn nước ngọt quanh thùng có thể cạn. Một khạp hứng nước mưa có vật nổi cho ong đậu là việc phải làm chứ không phải nên làm.

Đất đai thay đổi nhanh. Đảo đang xây dựng nhiều, nên vườn và cây quanh chỗ đặt thùng có thể mất đi trong vài năm. Chọn chỗ mà nguồn hoa đến từ nhiều phía, ưu tiên gần rừng và vườn tiêu lâu năm — những chỗ ít bị thay đổi nhất.

Đất liền: ba tiểu vùng khác nhau

Vùng núi đá Hà Tiên, Kiên Lương. Gần với Bảy Núi về địa hình: cây rừng núi đá, tiêu, cây thuốc mọc hoang. Nguồn hoa đa dạng, nhưng đá hấp nhiệt nên phải có tán che buổi chiều. Cộng thêm gió biển vì sát bờ.

Vùng rừng tràm U Minh Thượng. Tràm trên đất than bùn, ra hoa theo đợt. Giống Cà Mau: đợt mạnh nhưng không đều quanh năm, và phần đỡ đàn hằng ngày vẫn là cây vườn quanh khu dân cư.

Vùng đồng lúa Tân Hiệp, Giồng Riềng, Gò Quao. Đồng lúa rộng, ít cây cho hoa. Đây là vùng khó nhất trong tỉnh — không phải vì khí hậu mà vì thiếu nguồn hoa. Nuôi được nếu đặt trong làng, nơi có vườn tạp và cây bờ kênh.

Điểm chung của cả hai: phải tự lo nước

Ở đảo thì mùa khô cạn nước. Ở ven biển đất liền thì nước nhiễm mặn. Ở vùng tràm thì nước phèn. Ba tình huống khác nhau nhưng cùng một kết luận: trong bán kính bay ba bốn trăm mét quanh thùng phải có một nguồn nước ngọt đáng tin, và cách chắc nhất là tự đặt một khạp nước mưa cạnh thùng.

Đây là việc nhỏ, rẻ, và là lý do âm thầm khiến nhiều đàn ở vùng này không bao giờ lên nổi dù nguồn hoa quanh đó không thiếu.

Về bán hàng

Phú Quốc có dòng khách du lịch lớn quanh năm và thương hiệu đặc sản mạnh — tiêu Phú Quốc, nước mắm. Mật ong dú hợp đứng cạnh những thứ đó.

Nhưng cũng như mọi nơi du lịch, đây là chỗ nhiều hàng gắn mác nên khách đã quen cảnh giác. Người bán được lâu thường cho khách xem chỗ nuôi và nói đúng con số: một tổ một năm chỉ khoảng ba phần mười tới một lít rưỡi.