Một năm nuôi ong dú ở Khánh Hoà: mùa mưa đến muộn

Người nuôi ong dú ở Khánh Hoà đọc tài liệu viết từ miền Nam rồi làm theo sẽ lệch nhịp gần như mọi việc. Không phải vì kỹ thuật khác, mà vì mùa ở đây ngược.

Nam Bộ mưa từ khoảng tháng 5 tới tháng 11. Khánh Hoà và cả dải Nam Trung Bộ thì khô suốt nửa đầu năm, mưa dồn vào khoảng tháng 9 tới tháng 12. Chỉ một khác biệt đó thôi đã đẩy toàn bộ lịch làm việc đi chỗ khác.

Một năm của đàn ong ở đây

So với miền Nam thì hai chỗ đảo hẳn: quãng đầu năm ở đây là quãng tốt nhất chứ không phải quãng khó; và cuối năm ở đây là quãng khó nhất chứ không phải mùa thu hoạch.

Vụ xoài đầu năm — cú dồn nguồn hoa của vùng này

Cam Lâm và vùng quanh là đất xoài. Xoài ra hoa vào quãng khô đầu năm, và đó là đợt nguồn hoa mạnh nhất trong năm ở đây, tương đương vai trò của hoa cà phê với Tây Nguyên.

Điều cần biết đi kèm: vườn xoài giai đoạn ra hoa đậu trái là giai đoạn chăm sóc dày nhất. Cũng như vườn sầu riêng ở Đồng Nai, đặt thùng ở rìa vườn thay vì giữa vườn là cách hưởng nguồn hoa mà tránh phần lớn rủi ro — bán kính bay vài trăm mét là quá đủ để đàn tới được cả vườn.

Tháng 4 tới tháng 6 mới là bài kiểm tra

Nhiều người tưởng mùa mưa bão cuối năm là lúc nguy nhất. Thực tế ở đây, quãng khô sâu giữa năm mới là lúc đàn suy nhiều nhất: nắng gắt, nguồn hoa cạn, và nước trong bán kính bay khô theo.

Ba việc cần làm trong quãng này, không việc nào tốn kém: bóng che buổi chiều cho thùng; một khay nước nông có vật nổi để ong đậu; và không đụng tới đàn — không lấy mật, không tách, không dời chỗ.

Vùng Ninh Thuận cũ nay thuộc Khánh Hoà còn khô hơn nữa — đây là vùng khô hạn nhất nước. Người nuôi ở Phan Rang và quanh đó phải coi chuyện nước và bóng che là việc bắt buộc chứ không phải việc nên làm.

Vùng cao Khánh Sơn — ngoại lệ trong tỉnh

Khánh Sơn ở độ cao vài trăm mét, mát hơn đồng bằng, trồng sầu riêng và cà phê. Đây là vùng dễ chịu nhất tỉnh cho đàn ong: không gắt như ven biển, không lạnh như cao nguyên trên nghìn mét, và có vườn nhiều tầng.

Nếu ai ở Khánh Hoà muốn nuôi nghiêm túc với nhiều thùng thì vùng này và các thung lũng tương tự là chỗ nên tìm trước, hơn là vùng ven biển nắng gió.

Nói thật về đầu ra

Nha Trang có dòng khách du lịch lớn quanh năm, và đó là lợi thế thật: mật ong dú hợp làm quà mang về, bán tại chỗ không cần vận chuyển. Nhưng cũng chính vì là nơi du lịch nên hàng gắn mác đặc sản rất nhiều, người mua đã quen cảnh giác.

Người bán được lâu ở đây thường là người cho khách thấy chỗ nuôi — dù chỉ là mấy thùng sau vườn nhà. Nói đúng con số mình có, kể cả khi nhỏ, giữ khách tốt hơn là hứa số lượng rồi đi gom hàng ngoài.