Một năm nuôi ong dú ở Hương Sơn: xứ cam bù và bưởi

Hương Sơn là vùng gò đồi phía tây Hà Tĩnh: cam bù, bưởi Phúc Trạch, chè, keo, và rừng Vũ Quang không xa.

Đây là vùng dễ thở hơn đồng bằng ven biển của tỉnh: có đồi và cây che gió, vườn nhiều tầng, không ngập như vùng thấp. Nhưng một năm vẫn có hai quãng khó.

Cửa sổ tách đàn hẹp

Đàn tách ra yếu đi trong vài tháng đầu, cả đàn mẹ lẫn đàn con. Ở vùng có mùa đông, tách muộn nghĩa là đẩy hai đàn non vào rét khi chưa kịp hồi.

Cửa sổ an toàn là khoảng tháng 4 tới tháng 7 — đủ sớm để cả hai đàn có mấy tháng ấm tích dự trữ trước khi rét về.

Sau tháng 8 thì không nên tách, dù đàn trông rất mạnh.

Vụ cam bưởi: mạnh nhưng đừng trông cả năm

Cam bù và bưởi Phúc Trạch ra hoa vào quãng đầu năm, cho đợt nguồn hoa mạnh nhất của vùng.

Nhưng vài tuần rồi hết. Cái đỡ đàn phần còn lại của năm là chuối, mít, cây vườn nhà, cây bờ đồi, và cây rừng ở những nhà gần vạt rừng.

Vườn cam chuyên canh dọn sạch cỏ thì với con ong là vùng trống suốt mấy tháng sau vụ. Giữ một dải cỏ hoa ở bờ vườn là việc gần như không tốn gì.

Mùa lũ: chuẩn bị trước

Hà Tĩnh là một trong những nơi lũ lên nhanh nhất nước. Vùng gò đồi Hương Sơn đỡ hơn vùng thấp, nhưng các thung lũng và ven sông vẫn ngập.

Kê thùng cao hơn mức lũ cao nhất từng thấy ở khu đó, cố định chân trụ, mái che dốc thoát nước. Làm trước mùa lũ, không phải khi có tin lũ.

Mùa đông: ba việc không đổi

Đàn phải đủ dự trữ — không lấy mật từ tháng 8 trở đi. Đây là yếu tố quyết định hơn mọi biện pháp che chắn.

Chắn gió bắc — sát tường nhà hướng nam, sau vật chắn dày, hoặc dưới mái hiên. Ở vùng đồi thì chọn sườn khuất gió, tránh đỉnh và tránh đáy khe hẹp nơi khí lạnh đọng.

Che mưa phùn, không bọc kín — hơi nước đọng lại thì ẩm cộng lạnh còn hại hơn lạnh khô.

Lợi thế gần rừng Vũ Quang

Nhà nào ở gần vạt rừng, trong bán kính ba tới năm trăm mét, thì đàn có nguồn nền rải rác quanh năm mà vườn chuyên canh không có.

Đây là tiêu chí đáng ưu tiên khi chọn chỗ: khoảng cách tới vạt rừng gần nhất, hơn là diện tích vườn.

Một điều dễ bỏ qua khi chọn vườn

Vườn cam, vườn bưởi chuyên canh nhìn rất trù phú, nhưng với đàn ong thì đó là vùng có một đợt hoa rồi thôi. Vườn tạp lộn xộn quanh nhà — chuối, mít, ổi, hàng rào cây — nhìn không ra gì lại là thứ giữ đàn suốt các tháng còn lại.

Nên khi chọn chỗ đặt thùng ở vùng cây đặc sản, đừng chọn theo vườn nào đẹp nhất. Chọn theo chỗ nào có nhiều loại cây nhất trong vòng vài trăm mét.