Đặt thùng ong dú ở Hậu Giang: vùng trũng và kênh xáng

Hậu Giang cũ nay thuộc thành phố Cần Thơ. Đây là vùng trũng nằm giữa đồng bằng, không giáp biển, có khóm Cầu Đúc, mía, lúa, cam sành Ngã Bảy, và khu bảo tồn Lung Ngọc Hoàng với tràm.

Đặc điểm địa hình của vùng này quyết định cách chọn chỗ đặt thùng, và nó khác miệt vườn ven sông Tiền sông Hậu.

Đất trũng: kê cao là việc đầu tiên

Vùng này thấp, nhiều nơi ngập theo mùa nước, và hệ thống kênh xáng chằng chịt. Nguyên tắc giống mọi vùng trũng: kê thùng cao hơn mức nước cao nhất từng thấy ở khu đó, không phải mức nước năm ngoái.

Nên làm chắc một lần bằng trụ bê tông hoặc cột chôn sâu rồi để yên nhiều năm. Dời thùng mỗi mùa nước là cách làm đàn suy, vì mất định hướng đúng lúc nguồn hoa cũng kém.

Cây bờ kênh: nguồn hoa chính của vùng

Hậu Giang có nhiều đất trồng khóm, mía, lúa. Cả ba gần như không cho nguồn hoa đáng kể cho ong dú.

Cái nuôi đàn ở đây là dải cây dọc bờ kênh và quanh nhà: dừa, chuối, mít, xoài, bần, cây tạp, cỏ hoa bờ liếp, cộng với vườn cam, vườn mít ở vùng Ngã Bảy, Châu Thành.

Hệ quả cho chỗ đặt: bám theo bờ kênh có cây và khu dân cư, không đặt ra giữa ruộng khóm hay ruộng mía dù rộng và thoáng. Với bán kính bay ba tới năm trăm mét, một dải cây bờ kênh dài đã đủ nuôi vài thùng.

Ẩm và mốc: vấn đề thường trực của vùng trũng

Đất thấp, nhiều nước, độ ẩm cao quanh năm. Thùng kê thấp, đặt dưới tán quá dày, hoặc mái che đọng nước thì bên trong dễ lên mốc, mà mốc trong thùng ong dú thường phải bỏ thùng.

Ba việc chặn: kê cao ngang tầm hông trở lên; mái che dốc để nước thoát hẳn và cao hơn nắp thùng cho thoáng; chọn chỗ có nắng sớm lọt xuống để thùng khô sương đêm.

Chỗ tối om suốt ngày thì mát nhưng không bao giờ khô, đó là chỗ tệ nhất ở vùng ẩm.

Kiến: chống bằng khoảng cách

Đất ẩm nhiều mùn thì nhiều kiến. Cách hiệu quả nhất không phải diệt mà là cắt đường đi: thùng trên trụ riêng, không để cành cây hay dây leo chạm vào thùng, chân trụ đặt trong chén nước và nhớ thay nước, đừng để lá rụng bắc cầu qua chén.

Và nhớ điều quan trọng nhất: kiến vào được nghĩa là đàn đã yếu từ trước. Nếu năm nào cũng mất đàn vì kiến thì vấn đề nằm ở chỗ khác, thường là ẩm hoặc lấy mật quá tay.

Kỳ vọng

Vùng này nuôi được, nhất là ở các dải bờ kênh có cây và vùng vườn cam mít. Nhưng nguồn hoa mỏng hơn miệt vườn ven sông lớn, nên quy mô thực tế nhỏ hơn Phong Điền hay Chợ Lách.

Một tổ vẫn cho khoảng ba phần mười tới một lít rưỡi mật mỗi năm, và cách tăng vẫn là tăng số đàn qua tách khi đàn đủ mạnh.