Hà Nội nuôi ong dú được không? Nói thẳng cả phần khó

Câu hỏi này được tìm nhiều, và câu trả lời trung thực là: được, ở quy mô vườn nhà hoặc ban công, nhưng khó hơn miền Nam rất nhiều và không phải ai cũng nên thử.

Phần dưới đây nói cả hai mặt, vì mua một đàn rồi mất vào mùa đông đầu tiên là chuyện xảy ra thường xuyên với người mới ở Hà Nội.

Phần khó: mùa đông

Ong dú là loài nhiệt đới. Nó không có cơ chế qua mùa lạnh như ong mật phương bắc — không dự trữ theo kiểu đó, không kết cụm sinh nhiệt hiệu quả như vậy. Gặp lạnh thì đàn co lại, ngừng ra ngoài, tiêu dần phần dự trữ.

Hà Nội có khoảng ba tháng lạnh, trong đó nhiều đợt rét đậm kéo dài cả tuần, kèm mưa phùn và độ ẩm rất cao. Đó là tổ hợp khó nhất với loài này — không phải lạnh khô mà là lạnh kèm ẩm.

Nói rõ để khỏi hiểu lầm: điều này không có nghĩa đàn chắc chắn chết. Nó có nghĩa là mùa đông ở đây là một bài kiểm tra thật hằng năm, và kết quả phụ thuộc gần như hoàn toàn vào việc đàn bước vào mùa đông trong tình trạng nào.

Ba điều kiện để đàn qua được mùa đông Hà Nội

Một: đủ dự trữ. Đây là điều kiện quan trọng nhất, hơn mọi biện pháp che chắn. Nghĩa là không lấy mật từ khoảng tháng 8 trở đi, và đàn mua về năm đầu thì đừng lấy gì cả. Ở miền Nam có thể linh hoạt; ở đây thì không.

Hai: chỗ đặt chắn được gió bắc và có vật giữ nhiệt. Sát tường nhà hướng nam, dưới mái hiên, trong góc ban công khuất gió, sau một tấm chắn. Tường gạch hấp nhiệt ban ngày toả lại ban đêm, làm dịu biên độ.

Ba: che mưa phùn, nhưng không bọc kín. Mái che đủ rộng để mưa tạt không ướt thùng. Nhưng tuyệt đối không quấn kín thùng bằng bạt hay xốp — hơi nước trong tổ không thoát được, đọng lại, và ẩm cộng lạnh giết đàn nhanh hơn lạnh đơn thuần.

Phần được: nguồn hoa Hà Nội tốt hơn người ta tưởng

Nội thành Hà Nội có mật độ cây xanh cao, nhiều cây cổ thụ ra hoa, hồ và vườn hoa. Vùng ven thì có bưởi Diễn, nhãn, làng hoa Tây Tựu, vườn nhà ở Đông Anh, Gia Lâm, Thanh Trì. Xa hơn nữa là Ba Vì với rừng và vườn đồi.

Với bán kính bay ba tới năm trăm mét thì một khu phố nhiều cây, hay một xã ven đô có vườn, là đủ cho vài thùng.

Một lợi thế ít ai nghĩ tới

Đặt thùng ở ban công hay sân thượng nhà phố lại có lợi thế mùa đông mà vườn quê không có: tường và sàn bê tông của cả toà nhà là một khối giữ nhiệt lớn, và ban công thường khuất gió hơn vườn trống.

Điều kiện là chọn đúng góc: khuất hướng đông bắc, có mái che, không phải chỗ hứng gió lùa giữa hai toà nhà. Gió trên cao mạnh hơn dưới đất nhiều, nên ban công tầng cao trống trải thì không nên.

Nên bắt đầu thế nào

Mua đàn vào mùa xuân, khoảng tháng 3 tới tháng 5, sau khi hết rét. Đàn có trọn mùa hè và mùa thu để ổn định chỗ mới và tích dự trữ trước bài kiểm tra đầu tiên. Đừng mua vào mùa thu — đó là đưa đàn vừa dời chỗ vào thẳng mùa đông.

Bắt đầu bằng một hoặc hai thùng, và năm đầu không lấy mật. Đàn nào qua được mùa đông đầu với quân còn đông thì từ đó về sau nhẹ hơn nhiều.

Và nên mua đàn từ người nuôi ở miền Bắc, tốt nhất là gần nơi mình ở. Đàn nuôi sẵn ngoài này đã quen với nhịp mùa ở đây; đàn chở thẳng từ miền Nam ra phải thích nghi với cả nguồn hoa mới lẫn mùa đông đầu tiên cùng lúc.