Hà Nam ít vườn thì nuôi ong dú thế nào cho được

Hà Nam cũ nay thuộc tỉnh Ninh Bình. Đây là vùng đồng bằng nhỏ và chật: ruộng lúa, làng mạc dày, nhiều làng nghề, và những khối núi đá vôi nhô lên ở Kim Bảng, Thanh Liêm.

So với các tỉnh đồng bằng khác thì đây không phải vùng nhiều vườn. Nhưng nguồn hoa mỏng không có nghĩa là không nuôi được — vấn đề là tìm đúng chỗ.

Ba chỗ có nguồn hoa trong vùng này

Vườn sau nhà trong làng. Như mọi làng Bắc Bộ: chuối, cau, bưởi, nhãn, khế, hàng rào râm bụt, ao làng có cây quanh bờ. Với bán kính bay ba tới năm trăm mét, một cái làng đủ nuôi vài thùng.

Chân núi đá. Kim Bảng, Thanh Liêm có núi đá vôi với cây rừng bám trên vách và dưới chân. Cây bản địa núi đá ra hoa rải rác quanh năm chứ không dồn vào vụ như cây trồng — nguồn nền tốt. Cộng thêm khối đá giữ nhiệt ban đêm, có lợi vào mùa đông.

Vùng trồng chuối ven sông Đáy, sông Hồng. Chuối ra hoa liên tục quanh năm, và vùng bãi ven sông thường có thêm cây tạp, cỏ hoa.

Vùng ít vườn thì nuôi ít thùng

Đây là điều nên nói thẳng. Nguồn hoa trong bán kính bay quyết định số đàn nuôi được, không phải diện tích đất hay công sức người nuôi.

Ở một làng có vườn vừa phải, một hai thùng thì đàn lên tốt; năm thùng trong cùng một vườn nhỏ thì cả năm đều lẹt đẹt vì chia nhau một nguồn hoa. Nhiều người mới tưởng nuôi nhiều thì thu nhiều, thực tế là ngược lại khi nguồn hoa có hạn.

Cách tăng đúng ở vùng như đây: tăng nguồn hoa trước, tăng đàn sau. Trồng thêm chuối, cây ăn trái, hàng rào cây, giữ dải cỏ hoa — rồi mới tách đàn thêm.

Mùa đông: ba việc không đổi

Đồng bằng Bắc Bộ có ba tháng lạnh, rét đậm từng đợt kèm mưa phùn. Đàn phải đủ dự trữ trước tháng 11 nên không lấy mật từ tháng 8; đặt sát tường nhà hướng nam hoặc dưới mái hiên để chắn gió bắc và tận dụng tường giữ nhiệt; che mưa phùn nhưng không bọc kín thùng.

Riêng vùng chân núi đá có lợi thế: khối đá lớn hấp nhiệt ban ngày và toả lại ban đêm, làm biên độ nhiệt dịu đi. Đặt thùng sát vách đá hướng nam, khuất gió bắc, là cách tận dụng thứ có sẵn.

Kỳ vọng

Nuôi được ở quy mô vườn nhà, vài thùng, có mật dùng và làm quà. Không phải vùng cho sản lượng vì nguồn hoa giới hạn và mỗi năm mất mấy tháng mùa đông.

Bù lại, vùng này gần Hà Nội và đông dân, nên với người nuôi được vài chục thùng ở làng có vườn tốt thì đầu ra không phải vấn đề.