Bắt đầu nuôi ong dú ở Gia Nghĩa: hai thùng cao nguyên M'Nông

Gia Nghĩa nằm trên cao nguyên M'Nông thuộc Đắk Nông cũ, nay là Lâm Đồng. Cao hơn Buôn Ma Thuột một chút, mát hơn, mưa nhiều hơn, và có cà phê, tiêu, sầu riêng, bơ.

Đây là vùng thuận cho người mới, nhưng có một việc phải làm ngay từ đầu mà vùng khô hơn không cần.

Lợi thế: mùa khô dịu hơn

Ở Gia Lai và vùng thấp Đắk Lắk, quãng tháng 12 tới tháng 3 là bài kiểm tra sống còn hằng năm: gió khô, nguồn hoa cạn, đêm lạnh.

Gia Nghĩa thì dịu hơn nhờ mưa nhiều và ẩm đều. Đàn ít phải trải qua quãng đói dài, nên hồi nhanh hơn và tách đàn được đều hơn.

Với người mới, điều đó có nghĩa là sai lầm năm đầu ít gây mất đàn hơn so với vùng khô — nhưng không phải là không có gì phải lo.

Việc phải làm ngay: chống ẩm

Chính cái ẩm làm nên lợi thế cũng tạo ra rủi ro riêng. Thùng kê thấp, đặt dưới tán quá dày, hoặc mái che đọng nước thì bên trong dễ lên mốc — và mốc trong thùng ong dú thường phải bỏ thùng chứ khó cứu.

Bốn việc, làm từ khi đặt thùng chứ không đợi:

Kê cao ngang tầm hông trở lên, trên trụ riêng, không đặt sát đất.

Mái che dốc để nước thoát hẳn, và cao hơn nắp thùng một khoảng cho không khí đi qua.

Chọn chỗ có nắng sớm lọt xuống, đừng đặt vào chỗ tối om dưới tán dày suốt ngày. Mát nhưng không bao giờ khô là chỗ tệ nhất ở vùng ẩm.

Thùng gỗ dày, ghép khít — gỗ mỏng và khe hở là đường cho ẩm và cho kiến.

Chọn tháng bắt đầu và chỗ đặt

Đầu mùa mưa, khoảng tháng 5 tới tháng 7, để đàn có mấy tháng nguồn hoa đều trước khi gặp mùa khô đầu tiên.

Chỗ đặt: nép sau hàng cây chắn gió của rẫy, hoặc sát nhà dưới tán cây vườn. Trong bán kính ba bốn trăm mét nên có ít nhất bốn năm loại cây khác ngoài cà phê — bơ, sầu riêng, cây trụ sống vườn tiêu, chuối, cây tạp quanh nhà.

Và đặt gần chỗ mình đi qua mỗi ngày.

Vì sao hai thùng và năm đầu không lấy mật

Năm đầu là năm học: biết góc nào trong vườn khô ráo thật, biết tháng nào quanh đó có hoa, biết đàn phản ứng thế nào với mấy tuần sương dày.

Và đàn mới dời chỗ cần trọn năm đầu để xây tổ và tích dự trữ. Sang năm thứ hai, nếu đàn kín tổ và quân đông thì tách được — ở vùng ẩm đều như đây, tách đàn đều đặn là chuyện làm được.

Một lưu ý khi so với vùng khác

Người ở đây đọc kinh nghiệm của Gia Lai hay Đắk Lắk thì nên nhớ hai vùng đó khô hơn nhiều. Lời khuyên về chống khô và chắn gió vẫn đúng nhưng nhẹ hơn; còn lời khuyên về chống ẩm thì ở đây phải làm kỹ hơn hẳn.