Đức Trọng: vùng ranh giới của nghề ong dú ở Lâm Đồng

Đức Trọng nằm giữa hai thái cực của Lâm Đồng: phía trên là Đà Lạt ở khoảng một nghìn năm trăm mét, mát lạnh quanh năm; phía dưới là Di Linh, Bảo Lộc ấm hơn nhiều.

Vì nằm giữa nên đây là vùng ranh giới thật, và câu trả lời cho việc nuôi ong dú thay đổi ngay trong nội bộ huyện.

Vì sao ranh giới lại quan trọng tới vậy

Ong dú là loài nhiệt đới, không có cơ chế qua mùa lạnh kéo dài. Ở vùng đủ ấm thì đàn sống khoẻ quanh năm; lên cao vài trăm mét là đàn bắt đầu chật vật, và cao hơn nữa thì không sống nổi ngoài trời.

Đức Trọng có cả hai kiểu chỗ đó trong cùng một huyện. Nghĩa là hỏi huyện có nuôi được không là hỏi sai câu; phải hỏi vườn nhà mình ở đoạn nào.

Cách nhận biết không cần đo độ cao

Nhìn cây trồng quanh nhà, và nhìn cả nhà hàng xóm:

Trồng được mít, xoài, chuối, cà phê vối và chúng ra trái đều — đó là vùng nhiệt đới thật, ong dú nuôi được.

Trồng rau ôn đới, hoa nhà kính, dâu tây, cà phê chè, buổi sáng phải mặc áo ấm — đó là vùng mát, nuôi ngoài trời sẽ chật vật.

Dấu chắc chắn hơn nữa: trong xã đã có ai nuôi ong dú chưa, và đàn của họ đi qua mùa lạnh thế nào. Ở vùng ranh giới, một câu trả lời tại chỗ đáng tin hơn mọi bảng khí hậu.

Nếu ở đoạn ranh giới

Ba việc làm thay đổi kết quả rõ rệt:

Chọn thung lũng thấp, không phải sườn cao. Chênh nhau vài trăm mét đủ để đổi kết quả. Nhưng cũng tránh đáy thung lũng hẹp vì khí lạnh đọng lại về đêm; chỗ tốt thường là sườn giữa.

Đặt sát nhà, tận dụng tường giữ nhiệt. Tường gạch hấp nhiệt ban ngày toả lại ban đêm, làm biên độ nhiệt dịu đi — có ích đúng vào những đêm lạnh nhất.

Không lấy mật vào nửa cuối năm. Ở vùng biên, phần dự trữ là thứ quyết định đàn qua được đợt lạnh hay không.

Nguồn hoa của vùng

Đức Trọng có cà phê, rau hoa, cây ăn trái, và cây vườn nhà. Rau và hoa nhà kính gần như không cho nguồn hoa cho ong — rau hái trước khi ra hoa, hoa cắt cành thì thu trước khi nở hết và thường được chăm rất dày.

Cái nuôi đàn là cà phê vào vụ, cây ăn trái, và vườn tạp quanh nhà. Vùng nào còn nhiều vườn tạp và cây lâu năm thì tốt hơn vùng đã chuyển hết sang nhà kính.

Lời khuyên thực tế nhất

Ở vùng ranh giới, đừng mua nhiều đàn cùng lúc. Một hoặc hai thùng, đặt đúng chỗ tốt nhất mình có, rồi xem chúng đi qua mùa lạnh đầu tiên thế nào.

Nếu qua được với quân còn đông thì vườn nhà nằm ở bên nuôi được, và từ đó tăng đàn bằng tách. Nếu không thì biết sớm, mất ít, và phương án thay thế là đặt đàn ở vùng thấp hơn như Di Linh, Bảo Lộc hoặc gửi ở vườn người quen dưới đó.