Đặt thùng ong dú ở Đức Cơ: đọc địa hình vùng biên

Đức Cơ nằm ở vùng biên giới phía tây Gia Lai, phủ kín cao su, điều và cà phê. Nhìn trên bản đồ thì đều một màu, nhưng đi thực địa thì đất ở đây lượn sóng: sườn thoải, chỗ lõm, và những khe suối chạy giữa.

Với đàn ong dú, ba dạng địa hình đó rất khác nhau.

Khe suối: chỗ tốt nhất

Khe suối là nơi cây bản địa còn sót lại, vì đất dốc và ẩm nên không lên lô được. Dải cây đó nhiều loài, trổ rải rác quanh năm, và nó ở ngay giữa vùng chuyên canh — đúng thứ mà lô cao su không có.

Thêm nữa, khe suối có nước trong phần lớn năm và kín gió hơn sườn trống.

Đặt thùng ở vườn hoặc rẫy nhà mình gần khe suối, cách mép nước một khoảng để không bị ẩm liên tục và không bị ngập khi mưa lớn.

Sườn trống giữa lô: không nên

Giữa lô cao su hay lô điều thì trống trải, nắng gắt, gió khô thổi thẳng, không nước và không nguồn hoa ngoài đợt ngắn đầu năm.

Thêm rủi ro xử lý hoá chất của lô thâm canh.

Chỗ lõm và bìa lô giáp khu dân cư

Những chỗ lõm giữa các sườn thường ẩm hơn, cây tạp mọc dày hơn, và khuất gió. Bìa lô giáp xóm thì có vườn nhà bên cạnh — nhiều loại cây, có nước, có bóng.

Hai dạng này là lựa chọn thực tế cho phần lớn người ở đây, vì không phải ai cũng có đất cạnh khe suối.

Hướng cửa tổ ở vùng gió mùa khô

Mùa khô Tây Nguyên có gió thổi liên tục nhiều ngày. Cửa tổ quay về hướng khuất gió, và nên có vật chắn bằng cây sống đặt cách thùng một khoảng.

Nếu đặt ở sườn thì chọn phía khuất của sườn chứ đừng đặt trên đỉnh hay chỗ trống hứng gió.

Giữ dải cây ven khe

Dải cây bản địa ven khe suối trông lộn xộn nên hay bị phát để lấy thêm đất. Nhưng với người nuôi ong, đó là phần nguồn hoa quanh năm mà không ai phải trồng và chăm — và ở vùng chuyên canh thì nó là phần duy nhất còn lại.

Giữ lại dải đó là việc rẻ nhất mà một người nuôi ong ở đây làm được cho đàn mình.

Mùa

Mưa khoảng tháng 5 tới tháng 10, khô tháng 11 tới tháng 4. Mùa khô thì chắn gió và giữ nước là chính; mùa mưa thì kiểm mái che, chặn kiến.

Lấy mật vào cuối mùa mưa, khoảng tháng 10 tới tháng 11.

Nếu chỉ có rẫy, không có vườn

Nhiều nhà ở đây ở ngay trong rẫy, không có vườn riêng. Khi đó cách làm là tạo một mảng đa dạng nhỏ quanh nhà thay vì tìm chỗ khác.

Trồng chuối rải nhiều điểm quanh nhà và quanh chỗ có nước. Giữ vài cây tạp mọc sẵn thay vì phát cho gọn. Trồng thêm mít, xoài, bơ ở rìa rẫy giáp nhà.

Mảng đó không cần lớn — chỉ cần nằm trong vòng ba bốn trăm mét quanh thùng và có nhiều loại trổ ở các quãng khác nhau.