Đồng Văn: bốn điều hay nhầm giữa mật bạc hà và mật ong dú

Cao nguyên đá Đồng Văn có nghề nuôi ong lâu đời và mật ong bạc hà — loại mật gắn với vùng này và được biết tới rộng rãi.

Chính vì vậy mà bốn điều sau hay bị nhầm, và đáng nói cho rõ.

Một: mật ong bạc hà là mật ong dú

Không. Mật ong bạc hà ở đây là mật của ong mật, khai thác vào mùa hoa bạc hà dại nở trên cao nguyên đá. Đó là loài khác, cách nuôi khác, sản lượng khác.

Ong dú là loài khác hẳn: nhỏ hơn nhiều, không có ngòi đốt, nuôi trong thùng ở vùng ấm, và mỗi tổ mỗi năm chỉ cho khoảng ba phần mười tới một lít rưỡi.

Hai: vùng có nghề nuôi ong giỏi thì nuôi ong dú cũng được

Không suy ra được. Kỹ năng của người nuôi không đổi được giới hạn sinh học của loài.

Ong mật chịu được khí hậu lạnh hơn nhiều. Ong dú là loài nhiệt đới, không có cơ chế đi qua nhiều tuần lạnh liên tục — và cao nguyên đá thì mùa đông rất lạnh, có năm có băng giá.

Nghĩa là ở đây nuôi ong mật được nhưng nuôi ong dú thì không, dù cùng một người nuôi và cùng một khu vườn.

Ba: cao nguyên đá nhiều hoa dại nên hợp mọi loài ong

Nguồn hoa không phải điều kiện quyết định ở đây. Hoa bạc hà và hoa dại trên cao nguyên đá đúng là nguồn tốt cho ong mật vào mùa của nó.

Nhưng với ong dú, rào cản là nhiệt độ chứ không phải thức ăn. Có hoa mà lạnh kéo dài thì đàn vẫn suy rồi chết.

Bốn: cứ mua vài đàn về nuôi thử xem sao

Đây là cách tốn tiền mà không học được gì. Đàn sẽ trụ được qua mấy tháng ấm rồi xuống dần trong mùa lạnh, và người nuôi dễ nghĩ mình làm sai kỹ thuật nên mua tiếp đàn khác.

Vòng đó lặp vài lần thì mất tiền, mà nguyên nhân thì không nằm ở kỹ thuật.

Cách tự kiểm cho bất cứ vùng nào

Không cần đo nhiệt độ. Nhìn cây quanh nhà: nơi nào mít, chuối, dừa ra trái đều thì mới tính chuyện nuôi ong dú. Nơi trồng cây ôn đới, rau xứ lạnh, hoặc mùa đông có băng giá thì không.

Người ở đây muốn theo nghề ong dú thì sao

Phương án thực tế là đặt đàn ở vùng thấp và ấm — hợp tác với vườn ở vùng nuôi được — rồi làm phần phân phối tại chỗ, vì Đồng Văn có sẵn lượng khách mà vùng nuôi không có.

Và khi bán, nói rõ đây là mật ong dú đưa từ vùng khác, khác với mật bạc hà của chính vùng này. Nói rõ là cách bảo vệ cả hai loại mật — và bảo vệ chính người bán về lâu dài.