Một năm nuôi ong dú ở Đồng Tháp Mười

Đồng Tháp Mười là vùng trũng phèn rộng lớn trải qua nhiều tỉnh, với tràm, sen, lúa và cây bản địa chịu phèn. Nước về mỗi năm rồi rút, và cả vùng đổi mặt theo nhịp đó.

Lịch chăm đàn ong ở đây không giống vùng vườn, vì nguồn hoa và mặt đất đều thay đổi theo mùa nước.

Tràm là trụ cột nhưng không phải quanh năm

Tràm chịu được đất chua nên nó có mặt khắp vùng phèn, và khi trổ thì cho nhiều và kéo dài nhiều tuần. Đó là đợt lớn nhất trong năm ở đây.

Nhưng ngoài quãng đó, một vùng tràm thuần cũng có những tháng trống. Phần nền phải đến từ vườn quanh nhà và cây bản địa ven kênh: dừa, chuối, mãng cầu xiêm, bình bát, bần, gáo.

Nước ngọt: nghịch lý của vùng nhiều nước

Nước trong mương và kênh ở vùng phèn có thể rất chua, và đó không phải nguồn tốt cho đàn. Mùa khô thì phèn càng nổi.

Một khay nông đựng nước mưa hứng trữ, có vật nổi cho ong đậu, duy trì quanh năm. Đây là việc nhỏ nhưng ở vùng phèn thì không bỏ được.

Mùa nước: chuẩn bị trước, không xử lý sau

Mùa nước không phải quãng đói — nó rơi vào cuối mùa mưa khi cây quanh gò và bờ đang tốt. Cái cần là chuẩn bị chỗ đặt từ đầu.

Đặt trên gò, bờ đắp hoặc nền cao, cao hơn mực nước lớn nhất mấy năm gần đây cộng thêm nửa mét. Trụ chôn sâu vì đất mềm.

Và chọn chỗ mùa nước vẫn tới được — bằng ghe hoặc theo bờ đắp — vì việc chăm vẫn phải làm.

Không dời thùng khi nước lên. Ong dú định vị cửa tổ rất chính xác; dời trong bán kính bay thì ong thợ đang ra ngoài quay về chỗ cũ và mất. Chọn kỹ một lần hơn dời nhiều lần.

Sen và lúa

Sen cho phấn là chính, mật không đáng kể, và chỉ trong quãng ngắn. Lúa thì thụ phấn nhờ gió, hoa không có mật, mà vụ lúa còn có xử lý thuốc nhiều đợt.

Đừng chọn chỗ đặt vì gần đầm sen hay giữa cánh đồng. Chọn vì gần dải tràm và gần vườn quanh nhà.

Quãng khó là mùa khô

Từ khoảng tháng 1 tới tháng 4: nắng gắt, nước cạn và chua hơn, nhiều cây đã tàn hoa. Giữ khay nước đầy, che nắng bằng tán cây thật, và không lấy mật trong hoặc trước quãng đó.

Lấy mật

Khi nước rút và cây hồi, khoảng tháng 11 tới tháng 12 — sau đợt tràm và trước mùa khô. Chỉ lấy khi đàn kín tổ và quân đông.