Cây gì nuôi ong dú ở Đông Hà: tiêu, cao su và vườn nhà

Đông Hà là trung tâm của vùng đất đỏ Quảng Trị, xung quanh là tiêu, cao su, và những vườn nhà nhỏ. Khí hậu ở đây khắc nghiệt: gió Lào mùa hè, lũ mùa thu, rét đợt mùa đông.

Trong bộ cây trồng ấy, cây nào thật sự nuôi được đàn ong dú?

Tiêu: nguồn hoa nằm ở cây trụ

Vùng Cùa, Vĩnh Linh, Cam Lộ là đất tiêu có tiếng. Và như mọi vùng tiêu, điều nhiều người không để ý: cái cho hoa là cây trụ sống — muồng, lồng mứt, keo dậu, mít — chứ không phải dây tiêu.

Nghĩa là vườn tiêu dùng trụ bê tông thì với đàn ong gần như không có gì; vườn tiêu trụ sống lại là môi trường tốt: có tán che, có hoa, giữ ẩm, và chắn bớt gió Lào.

Đây là lý do nên xem kỹ loại trụ trước khi chọn chỗ đặt thùng, thay vì chỉ nhìn diện tích vườn tiêu.

Cao su: chiếm diện tích, ít cho hoa

Cao su phủ phần lớn đất đỏ ở đây. Cây này không phải nguồn hoa đáng kể, trừ quãng bung lá non sau khi rụng lá — lúc đó đàn có thêm chút nguồn, và rơi đúng quãng thiếu.

Nhưng vườn cao su rộng hàng trăm hecta thì với con ong gần như là vùng trống suốt phần lớn năm. Đây là cái bẫy mắt: nhìn xanh mướt mà không có hoa.

Vườn nhà: phần đỡ đàn hằng ngày

Như mọi vùng đất đỏ miền Trung, cái nuôi đàn quanh năm là những thứ nhỏ quanh nhà: chuối, mít, dừa, bưởi, hàng rào cây, hoa giấy, cỏ hoa bờ vườn.

Hệ quả cho chỗ đặt thùng: gần khu dân cư có vườn, hoặc trong vườn tiêu trụ sống — không ra giữa lô cao su dù rộng và thoáng.

Gió Lào: phải chắn, và chắn bằng cây

Từ khoảng tháng 4 tới tháng 8, gió tây nam khô nóng thổi qua. Nó không giết đàn ngay nhưng làm đàn kiệt dần: ong chống gió, mất nước nhanh, thùng mất ẩm.

Vật chắn tốt nhất là cây sống, đặt cách thùng một khoảng để gió đi vòng. Trong vườn tiêu trụ sống thì bản thân hàng trụ đã là vật chắn.

Và giữ khay nước đầy suốt quãng gió Lào — đàn mất nước nhanh hơn bình thường.

Ba mùa khó, ba việc chuẩn bị trước

Gió Lào mùa hè: dựng vật chắn, giữ nước.

Lũ mùa thu: kê thùng cao hơn mức lũ cao nhất từng thấy, cố định chân trụ.

Rét mùa đông: để đàn đủ dự trữ, chắn gió bắc, che mưa phùn mà không bọc kín.

Cả ba đều là việc làm trước mùa, không phải xử lý khi mùa đã tới.