Cây gì nuôi ong dú ở Định Quán: xoài, điều và rừng

Định Quán nằm ở phía bắc Đồng Nai, vùng đá chồng và đất đỏ pha sỏi, có xoài, điều, vườn tạp, và không xa rừng Nam Cát Tiên.

Với đàn ong dú, cái đáng nói ở vùng này là tổ hợp giữa cây trồng và rừng còn sót.

Xoài và điều: hai đợt mạnh trong quãng khô

Cả xoài lẫn điều đều ra hoa vào quãng khô, cuối năm sang đầu năm. Đó là hai đợt nguồn hoa mạnh, và ở vùng trồng nhiều thì cả vùng trổ gần như cùng lúc.

Nhưng cả hai đều ngắn. Sau vụ, vườn xoài hoặc vườn điều thuần dọn sạch cỏ gần như không còn gì cho đàn.

Và như mọi vùng chuyên canh, xoài được chăm sóc dày ở giai đoạn ra hoa đậu trái, nhiều vườn còn xử lý ra hoa trái vụ. Điều thì nhẹ tay hơn. Nên nếu chọn giữa hai, đặt thùng gần vườn điều và vườn tạp an toàn hơn gần vườn xoài chuyên canh.

Rừng: nguồn nền mà cây trồng không thay được

Cây rừng bản địa ra hoa rải rác quanh năm theo nhịp tự nhiên, không dồn vào vụ như cây trồng. Đó là thứ giữ đàn qua những tháng giữa hai đợt hoa.

Nhưng nhớ bán kính bay ba tới năm trăm mét: rừng chỉ tính khi thùng nằm gần bìa rừng hoặc trong vườn gần rừng. Nhà cách rừng ba cây số thì với đàn ong, rừng đó không tồn tại — dù nhìn bản đồ thấy cả một vùng xanh ngay gần.

Nên khi chọn chỗ đặt trại ở vùng này, khoảng cách tới vạt rừng gần nhất là tiêu chí đáng ưu tiên hơn diện tích đất.

Mùa khô ở vùng đá

Đất pha sỏi đá ở đây hấp nhiệt mạnh, và mùa khô thì nắng gắt. Thùng đặt trên nền trống hoặc sát khối đá hướng tây thì buổi chiều nóng hầm.

Dấu hiệu quá nóng: chiều nào ong cũng bu thành đám ngoài cửa tổ mà không đi làm. Nhiều người tưởng đó là đàn đông khoẻ, thực ra đàn đang dồn sức hạ nhiệt.

Cách xử: tán cây che buổi chiều, mái che đặt cao hơn nắp thùng cho thoáng, và kê thùng cao khỏi mặt đất.

Nước

Mùa khô ở đây suối và vũng nước cạn. Một khay nước nông có vật nổi cho ong đậu, đặt cạnh thùng và duy trì suốt mùa khô.

Đây là việc nhỏ mà thiếu nó thì đàn suy dần nhiều tháng không rõ lý do — ca mất đàn âm thầm nhất ở vùng khô.

Kết luận cho người chọn chỗ

Ưu tiên theo thứ tự: gần vạt rừng hoặc vườn tạp nhiều loài; có tán che buổi chiều; gần nhà để tiện quan sát. Diện tích đất xếp sau cả ba.