Điện Biên nuôi ong dú được không? Thung lũng và vùng cao

Điện Biên là tỉnh miền núi phía tây bắc, có cánh đồng Mường Thanh rộng nằm giữa thung lũng, cà phê arabica ở Mường Ảng, mắc ca, và rừng Mường Nhé ở vùng cao.

Câu trả lời cho việc nuôi ong dú khác nhau rõ giữa thung lũng và vùng cao, nên phải nói rõ cả hai.

Thung lũng Mường Thanh: nuôi được ở quy mô nhỏ

Thung lũng Điện Biên thấp hơn các dãy núi quanh nó nhiều, và ấm hơn. Ở đây trồng được chuối, mít và cây ăn trái nhiệt đới.

Đó là dấu hiệu rõ nhất: quanh nhà trồng được mít, chuối, xoài và chúng ra trái đều thì ong dú nuôi được, ở quy mô vườn nhà.

Nhưng có một điểm phải lưu ý riêng ở vùng này: cánh đồng lúa Mường Thanh rộng nhưng lúa không cho nguồn hoa — lúa thụ phấn nhờ gió. Nguồn hoa nằm trong làng và vườn quanh nhà, không ở ngoài đồng.

Vùng cao: không nên nuôi ngoài trời

Các xã vùng cao Mường Nhé, Tủa Chùa, Mường Chà ở độ cao lớn, mùa đông rét sâu kéo dài, nhiều nơi có sương muối.

Ong dú là loài nhiệt đới, không có cơ chế qua mùa lạnh kéo dài. Đây là giới hạn sinh học chứ không phải chuyện kỹ thuật.

Dấu nhận biết: quanh nhà trồng đào, mận, thảo quả, và mùa đông có sương muối thì không nên nuôi ngoài trời.

Một lưu ý về cà phê arabica

Mường Ảng trồng arabica, và có người thấy cà phê thì nghĩ điều kiện giống Tây Nguyên. Không phải.

Arabica trồng được chính vì nơi đó mát, khác hẳn robusta ở Tây Nguyên nóng. Thấy arabica là dấu hiệu vùng mát, không phải dấu hiệu vùng hợp ong dú.

Đây là ví dụ cho nguyên tắc chung: nhìn cây để đoán khí hậu thì phải nhìn đúng loại cây. Mít, chuối, xoài ra trái đều là dấu hiệu nhiệt đới; arabica, chè shan, mận, đào là dấu hiệu mát lạnh.

Nếu ở thung lũng và muốn nuôi

Ba việc quen thuộc của miền Bắc: đàn phải đủ dự trữ trước mùa đông nên không lấy mật từ tháng 8; đặt sát tường nhà hướng nam hoặc dưới mái hiên để chắn gió bắc và tận dụng tường giữ nhiệt; che mưa phùn nhưng không bọc kín thùng.

Thêm một việc của vùng thung lũng: tránh đáy thung lũng hẹp nơi khí lạnh đọng về đêm, và tránh đặt giữa cánh đồng lúa vì không có nguồn hoa lẫn vật chắn gió.

Mua đàn vào mùa xuân sau khi hết rét, từ người nuôi ở miền Bắc, và bắt đầu bằng một hai thùng.

Về mật bán ở đây

Vùng Tây Bắc có nghề ong lâu đời với mật ong rừng và mật của các loài ong bản địa — sản phẩm thật, có giá trị riêng, nhưng không phải mật ong dú.

Mật ong dú bán cho khách du lịch ở đây gần như chắc chắn là hàng chở từ vùng nuôi phía nam lên. Không sai, miễn người bán nói đúng. Người mua muốn chắc thì hỏi đàn nuôi ở đâu và có xem được chỗ nuôi không.