Đất Mũi: đặt thùng ong dú ở đâu trên đất mới bồi

Đất Mũi là điểm cực nam, nơi rừng mắm và đước lấn dần ra biển. Đất ở đây có tuổi khác nhau: dải ngoài cùng là bãi mới bồi với cây mắm tiên phong, phía trong là rừng đã ổn định, và trong nữa là phần có dân cư và vườn.

Ba dải đó cách nhau không xa, nhưng với thùng ong thì chỉ một dải dùng được.

Vì sao dải mới bồi không đặt được

Bốn lý do cùng lúc, và không cái nào bù được cái nào:

Không có nước ngọt. Đàn cần nước ngọt để làm mát tổ, mà ở đó chỉ có nước mặn và không có chỗ trữ.

Ngập triều. Đất non, mềm, trụ không đứng được chắc và mực nước thì thay đổi.

Sóng gió trực tiếp. Không có gì chắn, gió mang hơi muối liên tục.

Không ai qua lại. Ba việc duy trì tuy nhẹ nhưng phải làm được đều đặn quanh năm.

Phần đất có dân cư: chỗ đúng

Ở đây có nền cao, có nhà, có bể hoặc lu trữ nước mưa, và có vườn nhỏ trồng dừa, chuối, cây tạp trên phần đất cao.

Đàn đặt ở đó vừa với tới nguồn hoa của rừng ngập mặn xung quanh — đàn bay ba đến năm trăm mét nên không cần vào rừng — vừa có nguồn nền từ vườn và có nước ngọt.

Cách đặt cụ thể

Kê cao hơn mực nước lớn nhất trong năm, vì vùng này chịu triều và có triều cường.

Trụ chôn sâu, tốt nhất không phải gỗ mềm — đất ẩm nên mối nhiều.

Sau vật chắn gió — hàng cây, vách nhà đặt cách ra — với cửa tổ quay hướng khuất gió chính.

Hạn chế kim loại trên thùng, vì hơi muối ăn nhanh; mái che cố định chắc chứ đừng đè bằng gạch.

Nước ngọt là việc số một

Ở vùng mặn quanh năm, đây là điều kiện tiên quyết chứ không phải việc phụ. Trữ nước mưa, để một khay nông có vật nổi cạnh thùng, đặt ở chỗ mình đi qua mỗi ngày để không quên châm.

Thiếu nước ngọt thì đàn suy dần qua nhiều tháng mà không có dấu hiệu rõ — kiểu mất đàn khó nhận ra nhất ở đây.

Và chống ẩm

Mái dốc hẳn, cao hơn nắp thùng cho thoáng; chỗ đặt có nắng sớm lọt xuống; gỗ dày ghép khít. Vùng này ẩm quanh năm nên việc này làm từ lúc đặt.

Quy mô

Vài thùng quanh nhà là đúng tầm, vì đất đặt được chỉ nằm trên phần cao có dân cư chứ không phải toàn vùng. Mỗi tổ khoảng ba phần mười tới một lít rưỡi mỗi năm.

Vì sao dải mắm tiên phong vẫn quan trọng

Không đặt thùng ở đó không có nghĩa là nó vô ích. Cây mắm non ngoài bãi là thứ giữ phù sa và tạo ra phần đất mà mấy chục năm sau sẽ thành chỗ ở, thành vườn.

Và khi rừng ngoài đó lớn lên, nó nằm trong tầm bay của những đàn đặt ở phần đất phía trong — nên với người nuôi ong, dải cây non ngoài bãi là nguồn hoa của tương lai chứ không phải đất thừa.