Một năm nuôi ong dú ở Đất Đỏ: nhãn nở đúng lúc đói

Đất Đỏ nằm ở vùng đồi thấp ven biển phía đông TP.HCM sau sáp nhập, với nhãn, tiêu và dải cây rừng ven biển.

Lịch một năm ở đây theo nhịp chung của Đông Nam Bộ — mưa từ khoảng tháng 5 tới tháng 11, khô từ tháng 12 tới tháng 4 — nhưng có một chi tiết làm nó dễ thở hơn nhiều vùng khác.

Nhãn trổ giữa mùa khô

Nhãn ra hoa vào quãng đầu năm, tức là rơi vào giữa mùa khô — đúng lúc phần lớn cây khác đã tàn và đàn đang sống bằng dự trữ.

Một đợt hoa lớn xuất hiện đúng giữa quãng đói là thứ rất giá trị. Nó không xoá được mùa khô, nhưng nó chia quãng khó thành hai đoạn ngắn thay vì một đoạn dài.

Hệ quả thực tế: vườn nằm trong tầm bay tới vườn nhãn thì đàn qua mùa khô nhẹ hơn hẳn, và sang mùa mưa hồi nhanh hơn.

Tiêu trụ sống là phần nền

Vườn tiêu ở đây nhiều nơi dùng cây trụ sống, và chính cây trụ mới cho hoa chứ không phải dây tiêu. Vườn tiêu trụ sống lâu năm xen cây ăn trái là kiểu vườn tốt.

Vườn trụ bê tông thì nhìn xanh nhưng với đàn ong là đất trống.

Gió biển ở phần giáp biển

Các xã sát biển có gió mạnh và hơi muối. Đặt sau vật chắn bằng cây sống, cửa tổ quay hướng khuất, hạn chế phần kim loại trên thùng.

Phần đồi thấp lùi vào trong thì gió nhẹ hơn và thường là chỗ dễ làm hơn.

Tháng 4 là tháng phải để ý nhất

Cuối mùa khô, sau khi đợt hoa nhãn đã qua và trước khi mưa về. Nắng gắt nhất, nguồn hoa thưa nhất, và đàn đã tiêu gần hết dự trữ.

Hai việc trong tháng đó: khay nước không được cạn, và thùng phải có tán che thật chứ không chỉ tấm lợp. Dấu hiệu thùng quá nóng là chiều nào ong cũng bu thành đám ngoài cửa mà không đi làm.

Lấy mật

Cuối mùa mưa, khoảng tháng 10 tới tháng 11. Lấy sau đó là lấy vào phần dự trữ đàn cần cho mùa khô, kể cả khi có đợt nhãn phía trước.

Mùa mưa: lúc để đàn tự làm việc

Từ khoảng tháng 5 tới tháng 8, nguồn hoa dồi dào và đàn tự lo được gần hết. Việc của người nuôi trong quãng này ít nhất trong năm — kiểm cầu nối kiến, kiểm mái che sau mưa lớn, và quan sát.

Đây cũng là quãng tách đàn nếu đàn kín tổ và quân đông. Tách vào mùa mưa thì đàn con có mấy tháng nguồn hoa đều để gây dựng trước khi gặp mùa khô đầu tiên; tách vào mùa khô là đặt cả hai đàn vào thế khó.