
Câu hỏi này được tìm rất nhiều, nên trả lời thẳng ngay: không nên nuôi ong dú ngoài trời ở Đà Lạt. Không phải vì kỹ thuật chưa đủ tốt, mà vì đặc điểm sinh học của loài này.
Ong dú là loài nhiệt đới. Nó không kết cụm sinh nhiệt hiệu quả như ong mật phương bắc, không có cơ chế qua mùa lạnh kéo dài. Gặp lạnh thì đàn co lại trong tổ, ngừng ra ngoài, tiêu dần dự trữ. Lạnh kéo dài thì suy rồi chết.
Đà Lạt nằm ở khoảng một nghìn năm trăm mét, mát quanh năm, đêm nhiều tháng xuống thấp, và độ ẩm cao. Đó chính là điều làm nên rau, hoa, dâu tây, cà phê arabica Cầu Đất — và cũng chính là điều khiến đàn ong dú ngoài trời ở đây không phát triển được.
Nói cách khác: thứ làm Đà Lạt là Đà Lạt cũng là thứ loài ong này không chịu nổi.
Phần lớn là mật chở từ vùng nuôi thấp hơn lên — Bảo Lộc, Di Linh, Đạ Huoai, hoặc từ Đông Nam Bộ và Tây Nguyên thấp. Chuyện này bình thường, miễn người bán nói đúng.
Người mua muốn chắc chỉ cần hỏi hai câu: đàn nuôi ở đâu, và có xem được chỗ nuôi không. Người nuôi thật trả lời hai câu đó rất dễ dàng.
Cũng nên phân biệt: Lâm Đồng có nghề ong mật lâu đời và mật ong cà phê, mật ong rừng đều là sản phẩm thật. Nhưng đó là của loài ong khác, không phải ong dú.
Tin tốt là không phải đi xa. Trong cùng tỉnh Lâm Đồng, chỉ cần xuống thấp hơn là điều kiện đổi hẳn.
| Nơi | Đặc điểm | Với ong dú |
|---|---|---|
| Đà Lạt, Lạc Dương | Khoảng 1.500m, mát quanh năm, đêm lạnh | Không nuôi ngoài trời được |
| Đức Trọng, Đơn Dương | Thấp hơn, rau hoa và cà phê | Ở ranh giới, phụ thuộc chỗ đặt |
| Di Linh, Bảo Lộc | Khoảng 800m, mát vừa, vườn nhiều tầng | Thuận, nuôi được đáng kể |
| Đạ Huoai, Đạ Tẻh, vùng Đắk Nông cũ | Thấp và nóng hơn | Thuận, gần điều kiện Đông Nam Bộ |
Người ở Đà Lạt muốn theo nghề này nghiêm túc thì phương án thực tế là đặt đàn ở Di Linh, Bảo Lộc hoặc gửi vườn người quen dưới đó — chứ không phải cố nuôi tại chỗ.
Có người nuôi được số ít trong nhà kính, trong phòng kín giữ được nhiệt, hoặc ở những thung lũng thấp khuất gió quanh thành phố. Đó là nuôi để quan sát và có chút mật dùng trong nhà, không phải để có sản lượng.
Điều không nên làm là mua đàn từ vùng nóng chở thẳng lên rồi để ngoài vườn qua mùa lạnh. Đàn vừa phải thích nghi nguồn hoa mới, vừa gặp điều kiện vốn đã ngoài giới hạn — đó là cách chắc chắn nhất để mất tiền và mất luôn niềm tin vào nghề.
Đà Lạt có thứ mà vùng nuôi không có: dòng khách du lịch rất lớn, thương hiệu mạnh, và thói quen mua đặc sản. Người có mặt bằng và tệp khách ở đây hợp làm đầu ra cho mật từ vùng nuôi hơn là hợp làm người nuôi.
Làm tử tế thì rất đơn giản: nói rõ mật này của trại nào, ở Di Linh hay Bảo Lộc hay đâu, và Đà Lạt là nơi bán. Người mua không phản ứng với chuyện mật đến từ nơi khác — họ phản ứng với chuyện bị nói không đúng.
Không nên nuôi ngoài trời. Đà Lạt mát lạnh quanh năm, đêm nhiều tháng xuống thấp, vượt ngoài giới hạn của một loài nhiệt đới như ong dú.
Không nhất thiết. Phần lớn là mật thật chở từ vùng nuôi thấp hơn lên. Điều nên hỏi là đàn nuôi ở đâu chứ không phải mật có thật hay không.
Di Linh và Bảo Lộc ở khoảng tám trăm mét là thuận, có vườn nhiều tầng và mát vừa phải. Xuống thấp hơn nữa như Đạ Huoai thì càng thuận.
Có người nuôi được số ít trong nhà kính hoặc phòng kín giữ nhiệt, nhưng đó là nuôi để quan sát chứ không phải để có sản lượng.
Không. Đó là mật của ong mật nuôi theo vụ hoa cà phê, có nghề lâu đời ở vùng này. Ong dú là loài khác, mật lỏng hơn, chua rõ hơn và sản lượng rất nhỏ.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Không phải một câu trả lời cho cả miền. Ranh giới nằm giữa đồng bằng, trung du và vùng núi cao — và nó rất rõ.
Dải đất này có ba mối nguy xếp gần như liên tiếp nhau trong năm, và chúng đòi ba cách xử lý ngược chiều.
Đồng bằng sông Cửu Long trông như một vùng nhưng có ba nhịp mùa riêng, và lịch chăm đàn phải theo nhịp của chỗ mình.
Vùng cây công nghiệp lớn nhất nước có rất nhiều cây, nhưng phần lớn chúng trổ hoa cùng một quãng rồi thôi. Đó là bài toán chính ở đây.
Tây Nguyên không phải một vùng đồng nhất. Chênh lệch giữa các tiểu vùng lớn tới mức có nơi nuôi rất thuận, có nơi không nuôi được.
Cảnh đẹp và nhiều hoa dại không có nghĩa là nuôi được ong dú. Bốn điều dưới đây đáng làm rõ trước khi ai đó bỏ tiền mua đàn.
Trang kiến thức về nuôi ong dú (stingless bee) tại Việt Nam.