Hai thùng ong dú đầu tiên trên Cù Lao Dung

Cù Lao Dung là cù lao lớn nằm giữa sông Hậu trước khi ra biển, với nhãn, xoài, mía và dải bần mọc dày ven bờ.

Người mới bắt đầu ở đây có một lợi thế mà đất liền không có, kèm hai việc phải làm khác với vườn thường.

Lợi thế: dải bần ven sông

Bần mọc thành dải dọc bờ cù lao, không ai trồng và không ai chăm. Nó chịu được đất phù sa ngập triều, và nó ra hoa — thuộc nhóm cây ven sông cho nguồn rải rác.

Ở một cù lao mà phần lớn đất trong là vườn cây ăn trái theo vụ và ruộng mía, dải bần ven bờ là phần nguồn nền không theo vụ.

Đó cũng là lý do không nên phát trắng bờ cho gọn — với người nuôi ong, dải đó đáng giá hơn phần đất nó chiếm.

Việc khác đất liền thứ nhất: nước ngọt

Cù lao nằm gần cửa sông nên chịu triều, và trong mùa khô thì nước quanh đây mặn lên rõ.

Đàn cần nước ngọt để làm mát tổ chứ không chỉ để uống. Thiếu thì đàn suy dần nhiều tháng mà không có dấu hiệu rõ ràng.

Cách làm: trữ nước mưa từ cuối mùa mưa, để một khay nông có vật nổi cạnh thùng, châm lại đều quanh năm.

Việc khác đất liền thứ hai: kê cao và chôn trụ sâu

Đất cù lao là đất bồi, mềm. Trụ chôn nông thì nghiêng dần sau vài mùa mưa, mà thùng nghiêng thì hở — mở đường cho kiến và cho ẩm.

Kê cao hơn mực nước lớn nhất mấy năm gần đây cộng thêm nửa mét — hỏi chủ vườn là ra ngay — và chôn trụ sâu.

Chỗ đặt trên cù lao

Bắt đầu bằng hai thùng

Hai thùng, hai vị trí khác nhau nếu vườn cho phép. Năm đầu không lấy mật — đàn mới dời chỗ cần trọn năm để xây và tích dự trữ.

Việc của năm đầu là quan sát và ghi lại: tháng nào cây trong vườn trổ, tháng nào đàn chậm lại, thùng nào ong ra vào nhiều hơn. Dữ liệu đó chỉ đúng cho chỗ của mình.

Ba việc duy trì

Chặn kiến bằng trụ đứng riêng, không để cành cây hay dây leo chạm thùng, kiểm mỗi tháng. Giữ khay nước ngọt. Kiểm mái che và trụ sau mưa gió lớn và sau đợt triều cường.

Cộng lại chưa tới một giờ mỗi tháng.

Lấy mật

Cuối mùa mưa, khoảng tháng 10 tới tháng 11, trước khi vào mùa khô và mùa nước mặn. Mỗi tổ khoảng ba phần mười tới một lít rưỡi mỗi năm.

Gió trên cù lao mạnh hơn trong đất liền

Bốn bề là mặt nước rộng nên không có gì cản gió. Gió thổi qua cù lao mạnh và đều hơn trong xóm đất liền, nhất là vào mùa gió chướng cuối năm.

Hệ quả với đàn: ong nhỏ nên khó vào cửa tổ những ngày gió lớn, và gió liên tục hút ẩm quanh thùng.

Cách xử: đặt sau vật chắn bằng cây sống — hàng dừa, hàng tre, bụi cây lớn — cách thùng một khoảng, và cửa tổ quay về hướng khuất gió chính. Mái che phải cố định chắc chứ đừng đè bằng gạch.