Cây gì nuôi được ong dú ở Cù Lao Chàm

Cù Lao Chàm là cụm đảo ngoài khơi Hội An, nay thuộc Đà Nẵng, với rừng trên đồi, xóm chài dưới chân và biển bao quanh.

Ở một hòn đảo nhỏ, câu hỏi cây gì nuôi được đàn có thêm một lớp: trong bán kính bay ba đến năm trăm mét, đàn gần như chạm tới mọi thứ trên đảo quanh chỗ đặt.

Rừng trên đồi: nguồn chính

Đảo còn giữ được rừng trên phần cao, với cây bản địa nhiều loài trổ rải rác. Đó là nguồn đều nhất ở đây, và là lý do vườn ở chân đồi hơn hẳn chỗ sát mép biển.

Nhưng phần lớn diện tích rừng thuộc khu vực được bảo vệ. Nghĩa là đặt thùng trên đất vườn của mình hoặc đất được phép, gần chân đồi — không đặt trong rừng, không lấy tổ trong đó.

Đàn bay ba đến năm trăm mét nên gần là đủ.

Vườn trong xóm: phần nền

Dừa — ra hoa rải rác quanh năm, chịu được gió mặn, là cây đáng giá nhất trong xóm đảo.

Chuối — ra hoa gần như liên tục, trồng được ở chỗ khuất gió.

Mít, xoài, cây ăn trái nhỏ quanh nhà — mỗi loại một quãng.

Hàng rào cây và cây tạp — vừa cho hoa vừa là vật chắn gió, và ở đảo thì việc chắn gió quan trọng ngang nguồn hoa.

Giới hạn thật của một hòn đảo

Diện tích có hạn nghĩa là số loại cây trong tầm bay cũng có hạn, và không thể "đi tìm chỗ khác" như trên đất liền.

Hệ quả: quy mô hợp lý ở đây là vài thùng quanh nhà, không hơn. Thêm thùng vào cùng một vòng tròn nguồn hoa không làm tăng tổng sản lượng.

Bù lại, một tổ khoảng ba phần mười tới một lít rưỡi mỗi năm — vài thùng đã đủ dùng và đủ làm quà cho khách ra đảo.

Hai việc riêng của đảo

Nước ngọt. Đảo phụ thuộc nước mưa và nguồn hạn chế. Khay nước cho đàn rất nhỏ nhưng phải có, và nên đặt chỗ có che để đỡ bốc hơi.

Gió biển. Gió ở đảo mạnh và đều hơn đất liền, mang hơi muối. Đặt sau vật chắn bằng cây sống, cửa tổ quay hướng khuất gió chính, hạn chế phần kim loại trên thùng, mái che cố định chắc.

Mùa

Trung Trung Bộ mưa và bão vào cuối năm, kèm những đợt lạnh sau đó. Trên đảo thì gió mùa đông bắc thổi thẳng, không có gì cản.

Chỗ đặt phải khuất hướng bắc, thùng gỗ dày ghép khít, và không lấy mật từ khoảng tháng 10. Cửa sổ lấy mật hẹp: khoảng tháng 8 tới đầu tháng 9.

Trồng thêm thì trồng gì

Dừa và chuối, và giữ hàng rào cây. Ở đảo, mỗi cây giữ lại vừa là nguồn hoa vừa là vật chắn gió cho cây khác — phát trắng cho gọn là mất cả hai.