Đặt thùng ong dú ở Côn Đảo: rừng quốc gia giữa biển

Côn Đảo nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là quần đảo có phần lớn diện tích là vườn quốc gia, rừng nguyên sinh gần như nguyên vẹn, dân cư ít và canh tác rất hạn chế.

Với đàn ong dú, đó là một tổ hợp hiếm: nguồn hoa tự nhiên ổn định, gần như không có rủi ro từ hoá chất nông nghiệp. Nhưng đảo vẫn là đảo, và hai thứ phải lo không đổi.

Lợi thế hiếm có: rừng nguyên sinh và ít canh tác

Cây rừng bản địa nhiều tầng, nhiều loài, ra hoa rải rác quanh năm theo nhịp tự nhiên. Khác hẳn vùng chuyên canh nơi cả vùng trổ cùng lúc rồi tắt.

Thêm nữa, ở đây gần như không có vườn chuyên canh lớn nào phải xử lý sâu bệnh theo lịch. Nghĩa là đàn không phải đối mặt với những đợt mất ong đột ngột mà người nuôi ở vùng nông nghiệp phải tính.

Và những hàng bàng cổ thụ dọc đường, cây trong khu dân cư, cây quanh các di tích — cây già thân có hốc, đúng kiểu chỗ loài này tự chọn.

Nhưng vẫn phải lo gió

Đảo giữa biển thì gió mạnh, nhất là mùa gió chướng. Cửa tổ hứng gió trực diện làm đàn tốn sức, và ngày gió lớn thì đàn gần như không ra ngoài.

Cách chắn: đặt sau nhà, sau bờ tường, sau hàng cây dày, hoặc trong các thung lũng khuất giữa các dãy đồi. Đảo có địa hình đồi núi nên tìm chỗ khuất gió dễ hơn đảo bằng phẳng.

Cửa tổ quay về hướng khuất gió, tránh hướng ra biển trống.

Và nước ngọt

Nguồn nước ngọt trên đảo có hạn. Đàn cần nước để uống và làm mát tổ, nhất là những tháng nắng.

Một khay nước nông có nắp che bớt bốc hơi và vật nổi cho ong đậu, đặt cạnh thùng. Nếu gần suối rừng còn nước quanh năm thì đỡ, nhưng vẫn nên có nguồn dự phòng ngay cạnh.

Một lưu ý về khu bảo tồn

Phần lớn đảo là vườn quốc gia. Đặt thùng ở khu vực thuộc quản lý bảo tồn thì phải hỏi và được sự đồng ý của cơ quan chuyên môn tại địa phương, chứ không tự làm.

Chỗ hợp lý và ít vướng nhất vẫn là vườn nhà trong khu dân cư, nơi vừa gần rừng vừa thuộc đất ở của mình.

Quy mô thực tế

Đảo nhỏ, dân cư ít, và phần lớn diện tích là rừng bảo tồn. Đây không phải nơi làm trại quy mô, mà hợp nuôi vài thùng vườn nhà.

Bù lại, mật ở đây có chỗ đứng riêng mà ít nơi có: mật của một hòn đảo có rừng nguyên sinh, gần như không canh tác hoá chất. Với mặt hàng hiếm bán theo câu chuyện thì đó là lợi thế thật, miễn nói đúng sản lượng — một tổ một năm chỉ khoảng ba phần mười tới một lít rưỡi.